Montessori

In W&O 20 augustus doet Margot Poll verslag van een tentoonstelling in het Nationaal Schoolmuseum te Rotterdam, ter gelegenheid van het 75-jarige bestaan van de Nederlandse Montessori Vereniging.

In haar bespreking besteedt zij aandacht aan Montessori's vermeende opvatting over fantasie; Montessori zou de fantasie gevaarlijk vinden voor de ontwikkeling van het kind en van mening zijn dat deze daarom aan banden moet worden gelegd.

Montessori kan moeilijk beschouwd worden als een pedagoog, die kracnten in het kind wilde onderdrukken. Veel eerder wilde ze de onderdrukte krachten in het kind vrijmaken, zodat een rijker, vollediger persoonlijkheid kan ontstaan. Fantasie, Montessori spreekt van verbeeldingskracht, zou niet moeten worden onderdrukt maar primair aangewend om de bestaande werkelijkheid te begrijpen en te structureren. Dat is niet hetzelfde als een niet bestaande werkelijkheid in de geest scheppen. Dit zou het eerste (belangrijkste) doel in de weg kunnen staan. En daar waarschuwt Montessori tegen.

Verbeeldingskracht kan bij het leerproces een belangrijke rol vervullen, mits deze op de juiste wijze wordt opgevoed. Hiervoor is veel concrete ervaring in de wereld om het kind heen een voorwaarde, te bereiken via een soort van exemplarisch onderwijs waarbij een directe op eigen ervaringen gebaseerde observatie van die werkelijkheid plaatsvindt. Montessori denkt dat een aldus voorbereid kind in staat zal zijn tot abstractie. Vanuit die abstractie kan dan een breed en veelomvattend concept van de wereld, zoals dat hierboven omschreven werd, begrepen worden.

"Fantasie als Belemmering' als kop boven het artikel dat de tentoonstelling beschrijft, had beter kunnen luiden "Verbeeldingskracht als sleutel tot de wereld'. Dan was aan Montessori's gedachtengoed meer recht gedaan.

Daarnaast blijft het jammer dat de tentoonstelling aan dit gedeelte van Montessori's werk totaal geen aandacht besteedde. Te meer daar een groot deel ervan in ons land ontwikkeld werd.