Maastricht: de Fransen bereiden hun vonnis voor; Een ware Fransman stemt Nee

Hoe kan iemand nu tegen het verdrag van Maastricht zijn? Ogenschijnlijk zou zo iemand even gek moeten zijn als de stripheld Asterix die samen met de anderen uit zijn dorpje, het laatste vrije dorp in Gallië, koppig doorvecht tegen Caesars legers.

En welke "toverdrank' (Asterix' geheim, dat hem in staat stelt het op te nemen tegen de legioenen) blijkt bijna het halve Franse volk ertoe te kunnen brengen "nee' te zeggen?

Zou het kunnen dat dat geheimzinnige brouwsel is bereid uit niets anders dan de waardigheid, de intuïtie, de helderheid van geest en het kritisch vermogen van een volk dat is gevormd door een lange historie, een volk dat Asterix zelf tot nationale held heeft gekozen?

Het is een strijd van de braven tegen de machtigen. Immers, vormen de voorstanders van Maastricht niet een Heilig Eedverbond van Belangrijke Mensen, Frankrijks elite?

Al degenen die Frankrijk de afgelopen tientallen jaren hebben geregeerd of het thans regeren, vragen ons "ja' te stemmen. Religieuze gezagsdragers, grote zakenlieden, de sterren aan het intellectuele en kunstzinnige firmament - allen hebben ze het podium betreden.

Schrijvers van hoofdartikelen geven blijk van ongekend idealisme - er is niet één krant of blad van betekenis dat zich tegen Maastricht verklaart.

Premiers van andere landen - en zelfs de Bundesbank! - "kiezen' vóór het verdrag. Bill Clinton en Japanse zakenlieden zijn voorstanders van Maastricht. En zoals de socialisten zeggen: “Karel de Grote, Napoleon en Victor Hugo zeggen ja”. (Maar Bernard Kouchner, ministerie van volksgezondheid en humanitaire hulp wijst er natuurlijk fijntjes op dat “de skinheads van Rostock "nee' stemmen)”.

Zulke massale steunbetuigingen wekken allereerst verbazing, dan ontzag en ten slotte argwaan. Wat een vreemd land, waar vijftig procent van het volk het ene standpunt ("nee') aanhangt en waar binnen de elite slechts een handjevol randfiguren dat standpunt blijkt te delen.

Zoveel eenstemmigheid is verdacht: al dikwijls in de Franse geschiedenis is het een dekmantel geweest voor capitulatie of rampzalige fouten. In 1940 koos Asterix de Gaulle tegen het hele volk in voor verzet. Hij werd door zijn eigen kring ter dood veroordeeld! Gelukkig is de situatie van nu niet met die van toen te vergelijken, maar de Asterix-reflex speelt een legitieme rol.

Ten slotte hebben al die Belangrijke Mensen al laten zien dat er grenzen aan hun kunnen zijn. De werkloosheid zou verdwijnen - ze is nog nooit zo hoog geweest. De criminatiteit - hoe het daarmee staat is bekend.

De Japanners en de Amerikanen hadden zich zorgen moeten maken om het verdrag van Maastricht. Maar nee: ze juichen het toe.

Het lijkt wel alsof de verkiezingscampagne van 1981 weer opnieuw begint. Alleen zeggen ze nu niet: "Het socialisme zal uw leven veranderen' of "Mitterrand zal een eind maken aan de werkloosheid', maar "Europa is leven' en "Met Europa meer werk'.

Maar de burger is niet leesblind en herkent de pen van de ideologen in het verdrag. Zij zeggen dat volkeren een verouderd begrip zijn en dat we leven in een "post-nationaal' tijdperk. Noch de mening van economen die pleiten voor een gezamenlijke munt (in tegenstelling tot één munt), noch de uitbarstingen van vitaal nationaal besef overal, noch ook de radicale gedaanteverwisseling van Europa en de wereld sedert 1985 heeft enige invloed op hun denken. De realiteit doet niet terzake.

Ze spuien verward en ingewikkeld juridisch jargon. Ze weten wat goed is voor Asterix. En als hij het er niet mee eens is, dan is hij zeker aan het aftakelen, of hij heeft een virus te pakken... of hij is een racist.

Zo losgezongen zijn zij van de werkelijkheid - Joegoslavië, de toestand in Italië, de werkloosheid (het woord komt niet eens in het verdrag voor) of de tekst van het verdrag zelf - dat ze dat soort dingen eenvoudig wegwuiven.

Hun monden zitten propvol grote woorden - vrede, de toekomst. Of ze vertellen ons (thans het argument van de week): “De wereld houdt de ogen op ons gericht”. Schaam je je niet, Asterix, dat je "nee' wilt stemmen?

Eerst zeggen ze: "Denk aan Karel de Grote' en dan laten ze je een futuristische reis maken met de Trans-Europa Express - van een mythisch verleden naar science fiction. Ze hebben het over alles behalve de realiteit. En hoe moet het intussen verder met die maar al te reële wereld waarin Asterix van dag tot dag leeft - en zwoegt?