Leedvermaak bij ambtenaren om Britse afgang; Brussel wacht met spanning af

BRUSSEL, 17 SEPT. Ze kwamen en gingen in de nacht, de leden van het Monetair Comite, en ze lieten Brussel in verwarring achter. De wildste theorieën doen de ronde over de betekenis van wat in Groot-Brittannië inmiddels zwarte woensdag wordt genoemd, maar waarvan het vanmorgen nog onduidelijk was of het misschien ook nog zwarte donderdag wordt. De enige stelling waar bijna iedereen zich in kon vinden, was dat de onzekerheid over de Europese integratie dezer dagen en nachten weer groter is geworden.

Bij het directoraat-generaal Financiën en economische zaken (DG II) van de Europese Commissie verlieten de ambtenaren vanmorgen meer dan eens hun bureau om een blik te werken op de telexen van het persbureau Reuters. Terwijl de markt vooralsnog niet erg onder de indruk leek van de vannacht genomen maatregelen, werden op de gang de verschillende scenario's doorgenomen.

Als oorzaak van de valutacrisis wordt de economische recessie in Groot-Brittannië genoemd, als aanleiding de onzekerheid over de afloop van het referendum in Maastricht. Als katalysator heeft de valutahandel van speculanten gewerkt. Maar wat zijn de mogelijke gevolgen?

Het somberste scenario is dat het Franse referendum van aanstaande zondag nu wel kan worden afgelast, omdat het verdrag van Maastricht toch is getorpedeerd, nu Groot-Brittannië zijn deelname aan het Europees monetair stelsel heeft opgeschort. Als de Britten het niet eens volhouden in het EMS, kunnen ze nooit het verdrag voor een monetaire unie ratificeren, dat veel verder gaat, meende een ambtenaar. Hij rekende ook niet op een spoedige Britse terugkeer in het EMS.

Voor degenen die Albion geen echt warm hart toedragen, en daarvan zijn er een aantal in Brussel, was er vanmorgen trouwens ook een beetje genoegdoening: de Britten zijn onderuitgegaan en ze hebben het aan zichzelf te wijten. Te laat, elf jaar na de oprichting in 1979, brachten zij het pond in het EMS, en tegen een te hoge koers. Het optreden van de regering Major gisteren werd als “paniekvoetbal” gekwalificeerd. “Eerst twee keer de rente verhogen, dan de rente weer verlagen en dan uit het EMS stappen, het is ontstellend belachelijk”.

Overheersend is de mening dat de afgelopen dagen aantonen hoe noodzakelijk het is dat de verschillende lidstaten hun economisch beleid op elkaar afstemmen als zij ooit tot de invoering van een gemeenschappelijke munt willen komen.

Overigens is het overgrote deel van de in Brussel werkende ambtenaren niet betrokken bij de gebeurtenissen van afgelopen nacht. Het monetair comité bestaat uit hoge ambtenaren uit de lidstaten, die voor hun vergadering gisteravond naar Brussel reisden maar er vanmorgen alweer waren verdwenen. Het betreft hier samenwerking tussen regeringen, geen EG-besluitvorming. De Europese ambtenaren van DG II zijn nog het meest betrokken omdat DG II het secretariaat van het monetair comité voert en zij regelmatig om studies en advies worden gevraagd. De direct betrokkenen waren vanmorgen direct van het Centre Borchschette, waar het monetair comité vergaderde, naar hun kantoor gekomen, asgrauw en nog wat beduusd over de hoeveelheid aanwezige journalisten om half zes s morgens. Anderen zaten gisteravond aan de televisie gekluisterd, en vanmorgen dus aan de schermen van Reuters.

Maar bijvoorbeeld de diplomaten op de permanente vertegenwoordigingen hebben met het werk van het monetair comité niets te maken. “Natuurlijk praten we er over, maar dat deden we ook over het Europees kampioenschap voetbal. Maar invloed erop hebben we niet.”

    • Hans Nijenhuis