Kamer wil dat subsidiëring ouderenprojecten voortgaat

Staatssecretaris Heerma (volkshuisvesting) heeft de subsidiekraan dichtgedraaid voor woonprojecten voor hulpbehoevende ouderen. Omdat de woonkosten van bejaardenzorg onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten moeten vallen, trekt Heerma de handen daar van af. “Een vreselijk voorstel”, vindt de Kamer.

DEN HAAG, 17 SEPT. Een meerderheid in de Tweede Kamer, waaronder de fracties van PvdA, VVD en D66, vindt dat staatssecretaris Heerma (volkshuisvesting) projecten moet blijven subsidiëren die erop zijn gericht hulpbehoevende ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen.

Vooruitlopend op wetgeving die op zijn vroegst in 1994 tot stand komt, heeft de bewindsman de subsidiekraan dichtgedraaid. “Een vreselijk voorstel”, zegt het Tweede-Kamerlid Versnel (D66). “Zo kortzichtig als ik weet niet wat, de klok wordt teruggedraaid”, aldus Terpstra (VVD). Van Otterloo (PvdA) spreekt van “een verkeerde signaalwerking”. Combinaties van wonen en zorg worden door de subsidiestop op de tocht gezet, menen de Kamerleden met tal van woningbouw- en ouderenorganisaties.

Versnel vroeg gisteren opheldering aan Heerma over stopzetting van de subsidies. Aanleiding is een brief aan de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) waarin de bewindsman verzoekt om reeds ingediende woonprojecten voor ouderen in Eindhoven, Almere, Enschede en Amstelveen en alle projecten die nog worden ingediend, niet met een subsidie te honoreren. De eerstkomende jaren kunnen volgens de SEV ten hoogste 200 woonzorgprojecten voor ouderen in gevaar raken als Heerma niet op zijn beslissing terugkomt.

Heerma ging over tot de subsidiestop omdat het kabinet heeft besloten vanaf 1994 de bejaardenzorg in zijn geheel, inclusief de woonkosten van bejaarden, uit het fonds van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) te betalen. De vier grote fracties in de Tweede Kamer zijn daar tegen, onder meer omdat financiering van de woonkosten van de bejaardenzorg via de AWBZ tot een fors hogere ziektekostenpremie zal leiden. De Ziekenfondsraad heeft het kabinet daar in het verleden verscheidene keren voor gewaarschuwd. Enkele maanden geleden pleitte de Ziekenfondsraad er nog voor de woonkosten niet onder de AWBZ te laten vallen. Belangrijkste argument: het is principieel onjuist om woonkosten uit een sociale ziektekostenverzekering te financieren. De Kamer deelt die opvatting.

Nu draaien WVC en VROM samen op voor subsidiëring van woonprojecten waarbij ouderen zorg krijgen die hen in staat stelt zelfstandig te blijven wonen. VROM trekt zich uit de woonzorgprojecten terug. Heerma wil daarmee voorkomen dat mensen met een indicatie voor specifieke ouderenzorg onbedoeld gebruik maken van geld dat bedoeld is voor volkshuisvesting. “Wonen voor ouderen wordt op die manier gemedicaliseerd”, zegt Versnel. “Het komt ten onrechte geheel in de medische hoek terecht.” Terpstra wijst erop dat de bewindslieden de kostenbesparing uit het oog verliezen die langer zelfstandig wonen met zich meebrengt.

Nu is besloten de zorg van bejaarden en hun huisvesting onder de AWBZ te brengen, dreigen met name "woontussenvoorzieningen' voor ouderen daarvan de dupe te worden. In de Zeeuws-Vlaamse gemeente Sluis staat als gevolg van de opstelling van Heerma de bouw op losse schroeven van een "deelhuis' voor ouderen die een lichte vorm van thuiszorg nodig hebben. Het betreft een woontussenvoorziening van twintig zelfstandige wooneenheden waaraan VROM 600.000 gulden zou meebetalen. Als gevolg van de nieuwe beleidslijn van Heerma gaat dat voorlopig niet door. “Het licht stond eerst op groen voor de bouw van het deelhuis, nu hebben we het op oranje gezet”, aldus H.J. van Hunnik, hoofdingenieur-directeur van Volkshuisvesting in Zeeland.

Het project in Sluis bevindt zich volgens Van Hunnik in het schemergebied tussen de reguliere huisvesting en bejaardenzorg die vanzelfsprekend onder de AWBZ komt te vallen. Als het deelhuis door de AWBZ gefinancierd zou moeten worden, moeten de toekomstige bewoners het ook zonder individuele huursubsidie stellen. De woningcorporatie die het deelhuis laat bouwen en de gemeente die vooruitlopend op de bouw al kosten hebben gemaakt, overwegen naar de rechter te stappen als de overheid geen geld in het deelhuis steekt. In een brief aan Van Hunnik wees een verbolgen burgemeester M.L. Everaers van Sluis er op dat VROM van het begin af aan bij het project betrokken was en zelfs adviseerde het deelhuis te ontwikkelen als volkshuisvestingsplan.

De Stichting Experimenten Volkshuisvesting vreest dat alles wat geen verzorgingshuis is, zal verdwijnen als VROM geen subsidie meer geeft voor ouderenprojecten. De trend ouderen langer zelfstandig te laten wonen wordt daarmee een halt toegeroepen, meent de SEV. Volgens J. Singelenberg, bij de SEV hoofd experimenten-programma's, dreigt de oude situatie te ontstaan waarin ouderen slechts kunnen kiezen uit thuis blijven wonen zonder zorgvoorzieningen of verhuizen naar een bejaardenhuis, met voorzieningen. Dat strookt niet met het kabinetsbeleid dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig wil laten wonen, aldus Singelenberg.