Spelers Vilnius ingeschakeld bij activiteiten Nederlandse zakenbehartiger; Met rieten mandjes op de vliegtuigtrap; "Kracht van Litouwers is dat ze blindelings bevelen opvolgen'

EINDHOVEN, 16 SEPT. In Nederland was hij “te oud, te duur, te kansloos”. Johan Kortman, 48 jaar, voormalig privé-chauffeur van de Ogem-directie, en één van de duizenden slachtoffers toen het opgeblazen bouwconcern uit elkaar spatte. Maar in Litouwen heeft hij een nieuw bestaan kunnen opbouwen. Als handelaar, als manusje-van-alles, als commercieel bemiddelaar. En als zakenbehartiger van Zalgiris Vilnius, de Litouwse landskampioen die vanavond in Eindhoven tegenstander van PSV is in de eerste ronde van de Europa Cup.

Kortman combineert al die functies tijdens zijn driedaags verblijf in Nederland. Dat is de reden dat verschillende van de spelers bij aankomst op Eindhoven Airport met rieten mandjes zeulen. “Mijn mandjes”, zegt Kortman niet zonder trots. Om er er onmiddellijk aan toe te voegen dat hij ook porselein in de aanbieding heeft. “De beste kwaliteit. Jammer dat de Nederlandse markt al stikt van rieten mandjes en porselein.”

Verscheidene westerse bedrijven hebben hem al benaderd. Hij had zo een contract kunnen afsluiten voor anderhalf miljoen dollar aan Marlboro-sigaretten. “Echte. Rookt u misschien?” Maar hij kan ze het land niet inkrijgen. Dan houdt alles op.

Zijn ontslag bij Ogem heeft hem destijds “enorm aangegrepen”. Maar hij had geen zin om de rest van zijn leven thuis te zitten kniezen. Dus kocht hij een restantpartijtje textiel “dat je hier in Nederland aan de straatstenen nog niet kwijt kon”. Die spullen verkocht hij in Polen op straat, een land waar “je gelukkig niet altijd wordt gehinderd door wetten en regels”. “Geen vetpot, maar je kon ervan leven.”

In Polen ontmoette hij ook de Litouwse vriendin, met wie hij zijn leven wil delen. Wat moest hij doen? Blijven leven van zijn Poolse bijverdiensten en van zijn uitkering in Spijkenisse? Of proberen in de Litouwse hoofdstad Vilnius in zijn eigen levensonderhoud te voorzien?

Een jaar geleden koos hij voor de liefde en het avontuur. Hoewel hij tot vorige maand ook nog zijn uitkering bleef innen. Bij wijze van aanmoediging. In het Lutava- hotel in Vilnius bracht hij zichzelf aan de man met een korte, zakelijke advertentie: "Biedt zich aan: sales-manager. Firma Holland'. Firma Holland was hij zelf.

Vrijwel alle Nederlandse bedrijven die zaken doen in Litouwen, reageerden op die advertentie. Eén van die bedrijven, de firma Flamingo, een dochteronderneming van Cebeco, kon hem wel gebruiken als controleur. “Want er klopt nooit iets in die oostbloklanden. Bestel je twee miljoen bloembolletjes, dan krijg je er altijd minder. Ik zorg ervoor dat het er ook werkelijk twee miljoen zijn.”

Enkele maanden geleden rook hij zijn kans. Op de een of andere manier wist hij dat Zalgiris Vilnius tegen PSV zou loten. Met heel zijn wezen hoopte hij daarop. Al bij voorbaat bood hij zijn diensten aan. Na de loting was zijn aanstelling als zaakwaarnemer gauw beklonken.

Niet dat hij zich zelf waagde aan het zoeken naar sponsors en het slijten van reclameborden of tv-rechten. Daar heeft hij geen verstand van. Dat liet hij liever over aan de specialisten. Hij beperkte zich alleen tot het leggen van de contacten met het marketingbureau Tema in Haarlem. Tema heeft de firma Finplan, een advies- en incassobureau in het Overijsselse Goor, bereid gevonden om voor de twee wedstrijden tegen PSV als shirtsponsor op te treden. Zalgiris ontvangt daarvoor 20.000 dollar. De verkoop van tv- rechten en reclameborden levert de Litouwse club nog eens 65.000 dollar op. Kortman krijgt van de opbrengst volgens zijn contract tien procent.

Hij had nog veel meer kunnen verdienen, zegt hij zelf. Hij had alleen maar hoeven in te gaan op het aanbod van een ander Nederlands bureau, dat hem 25.000 dollar aan bemiddelingspremie in het vooruitzicht stelde als het contract aan hen werd gegund. Maar dat bedrag zou wel ten koste gaan van de inkomsten van de club. En Kortman vond dat hij dat niet verantwoorden kon. “Ik wil ook nog kunnen leven in Litouwen.”

Om dezelfde reden bemoeit hij zich ook niet met het commercieel beleid van de club. Toch heeft hij best ideeën over werving en begeleiding van lokale sponsors. “Er is geld genoeg.” Al vindt hij dat het publieksbezoek desnoods met verkoop van alcohol gestimuleerd moet worden. “Want 250 toeschouwers per competitiewedstrijd is toch wel heel erg weinig”.

Maar hij houdt zijn adviezen voor zich. Tenslotte zijn de Litouwers al zolang onderdrukt, door Polen en Duitsers en Russen. “En dan zal zo'n Hollander eens komen vertellen hoe het moet.” Hij merkt het al bij zijn vriendin als hij soms “doordrukt”. “Dan is ze direct over de rooie. Met Litouwers moet je voorzichtig zijn.”

Zijn aanstelling geldt alleen voor de twee wedstrijden tegen PSV, maar het liefst zou hij een “contract voor het leven” tekenen met Zalgiris. Niet als manager. “Daarvoor ben ik beslist niet goed genoeg.” Maar als internationale contactenlegger, als wegbereider.

Die taak is hem op het lijf geschreven, al spreekt hij geen enkele buitenlandse taal. Maar iedereen verstaat hem, een jongen uit Spijkenisse die alleen de lagere school heeft afgemaakt. “Omdat ik een scherpe tong heb”, zegt hij zelf. Tegen de trainer van Zalgirus net zo goed als tegen de vice-president van Litouwen spreekt hij een sappig soort Nederlands.

Hij foetert ook op de Litouwers in het Nederlands. Zoals maandagavond, toen ze hem lieten staan op Eindhoven Airport. Het is dat ze uitgebreid hun excuses hebben aangeboden en hem de mooiste kamer hebben gegeven in het hotel. Maar dat is toch geen stijl.

Met Litouwers kun je geen afspraken afmaken. Dat heeft hij heeft al vaker gemerkt. Wat ze vandaag beloven, herroepen ze morgen. Nee, sterker, al over een uur. Hij heeft wel gemerkt dat ze buiten hem om allerlei zaakjes hebben geregeld. Hij kan ze geen ongelijk geven. Met de telex van PSV dat ze met 40 mensen konden komen, zijn ze naar de Nederlandse ambassades in zowel Warschau als Moskou gegaan om twee keer 40 visa te krijgen. Niet om de boel te besodemieteren. “Uit angst dat ze door de autoriteiten worden gepakt.”

Angst voor superieuren zit nog altijd diep bij Litouwers, meent Kortman. Dat heeft ook zo zijn voordeel. “Want Nederlanders zijn niet meer gemotiveerd om een opdracht uit te voeren. Terwijl de spelers van Zalgirus dat blindelings doen. Anders liggen ze eruit. Dan worden ze niet disciplinair gestraft, zoals Romario bij PSV. Dan staan ze op straat en kunnen ze fluiten naar hun premies.” Daardoor en alleen maar daardoor wint Zalgiris vanavond met 2-1 van PSV, voorspelt Kortman.

    • Dick Wittenberg