Miljoenendans op dekselse Optiebeurs!

De beurs is een onbetrouwbare, boeiende metgezel vol leven: zo maar ineens alles omhoog, omdat die ijzeren Heinrichen van de Bundesbank onverwacht met een gebaar voor Europa komen, terwijl juist overal de rampenplannen uit de bureauladen waren opgevist. Voor actieve dobbelaars en gokkers was het eindelijk weer eens een van die spetterende dagen om veel te verdienen en ook veel te verliezen. Vooral in de opties.

De september out-of-the-money calls op de aandelen-index, die vrijdag aflopen, met uitoefenprijzen 285 en 290 (slot vrijdag 279,74), deden eind vorige week maar 60 cent en een dubbeltje. Gisteren dag sloegen de stoppen door: de index steeg meer dan 11 punten naar 290,91 en sloot iets lager op 289,88. En de 285 en 290? Slotkoersen: 6,20 en 2,70 gulden!

Uit de volgende rekensom blijkt bij benadering wat er gisteren in één serie door beleggers en handelaren gewonnen èn verloren kan zijn. In de index-call september 285 stonden vrijdag 4.250 opties (zie koersenoverzicht maandag kolom uitst cntr) met een gezamenlijke waarde van 255 duizend gulden open. Gisteren was dat 2,635 miljoen. Wanneer de houders van die 4.250 opties op 6,20 verkocht hebben aan hun tegenpartij, de schrijvers, is hun winst 2,38 miljoen gulden (2.635.000 min 255.000). Het verlies van de schrijvers is even groot. Zij staan met de rug tegen de muur, omdat hun opties immers vrijdag afgewikkeld of verrekend moeten zijn.

Wordt rekening gehouden met kosten over 4.250 opties, dan ontvangen banken en commissionairs 42.500 gulden aan provisie - schatting: 10 gulden gemiddeld per contract - waarvan een deel afgestaan moet worden aan de beurs.

In de optiehandel is altijd een keerzijde van de medaille te vinden. Bij de vergelijkbare 285 put-index-opties ging het zo.

Uitstaande contracten vrijdag: 3065, slotkoers 6,10 en totale waarde 1,87 miljoen gulden. Maandag sloot de put op 80 cent, dus bij elkaar nog maar 245 duizend gulden. Een verlies/winst van 1,62 miljoen gulden. De rollen van houders en schrijver zijn hier omgedraaid. De schrijvers zien hun schuld van 1,87 miljoen op vrijdag in één dag dalen naar 245 duizend gulden ten koste van de houders, die haast moeten maken.

Ook voor de houders van aandelen keerde het tij. Voor sommigen zelfs heel snel zoals blijkt. In de Portefeuille van de Hoop, een voorbeeld van vorige week, zitten 100 aandelen KLM, Hoogovens en Philips; optie-fondsen met flinke koersschade. Vorige week maandag kostte dit mandje 9.000 gulden. Wie het woensdag op die prijs had gekocht, zat gistermiddag door de wereldwijde rugwind op fluweel. Om een uur of vier, net na de onstuimige opening van Amerika, deed de Hoop 9.600, een winst van 600 gulden. Wat doe je met zo'n papieren sprong voorwaarts?

Als regel koop je aandelen voor de wat langere termijn - hoewel snel winstnemen geen kwaad kan - dus lijkt rustig afwachten een passende strategie. In dit geval echter moet je taxeren of het gaat om een duurzaam herstel of meer om een technische reactie van beleggers en handelaren met een baisse positie in aandelen en opties, die hun boeltje snel moesten indekken. Een lastig dilemma, want de financiële wereld kijkt ook nog met angst en beven naar de uitslag van het Franse Maastricht-referendum van aanstaande zondag en volgt met argwaan de koersen en prijzen.

Misschien verdient een tussenweg de voorkeur: winstnemen en de aandelen toch niet verkopen. Bij voorbeeld zo. Schrijf met de Hoogovens-stukken als dekking calls april met uitoefenprijs 40 gulden. Dat levert nu circa 500 gulden op en tot 16 april 1993 de plicht om de voor 37,10 gekochte aandelen te verkopen op 40 gulden of 45 gulden als je de optie-opbrengst mee rekent. Deze geschreven optie beperkt tot de afloopdatum de eventuele winst op Hoogovens. Je kan niet àlles tegelijk krijgen, in dit geval ongeveer de Hoop-winst van gisteren.

Hoe moet het nu verder? Wall Street nam maandag het estafettestokje van de Europese beurzen over en sloot 70 punten hoger op 3376 bij een omzet van 250 miljoen aandelen. Is dat schrik of overtuiging? Vorige week kregen pessimisten in deze rubriek de overweging eens te denken over de koop van niet te dure put-opties op standvastige fondsen als Elsevier, Unilever en Polygram. Achterliggende gedachte: een Frans non en alles gaat naar beneden. Dat gaat nog steeds op. Er zijn over een paar dagen wellicht meer puts koopwaardig als de koersen blijven stijgen.

Wat gebeurt er zondag bij een oui? Dan schieten de koersen even nog verder omhoog en daarna volgt een reactie, want in feite is er fundamenteel niet veel veranderd. Voorzichtige conclusie: met een put zit je altijd goed.