Europa

Politici en commentatoren lijken te zijn bevangen door het misverstand dat het voor de eenwording van Europa iets ertoe doet of het verdrag van Maastricht wordt aangenomen of niet. In werkelijkheid is het verenigde Europa al lang een feit, of we dat nu leuk vinden of niet. Economisch bestaat er al een zodanige vervlechting, dat een weg terug niet mogelijk is, in ieder geval niet zonder zeer hoge kosten.

Daarbij maakt het niet eens iets uit, of een land lid is van de EG of niet, want mijn observatie geldt voor Zwitserland, Oostenrijk, Noorwegen en Zweden net zo goed als voor de EG-landen. Nederland heeft al in de jaren vijftig de gulden zo vast aan de mark gekoppeld, dat het de facto een Duitse provincie met een beetje zelfbestuur is, en we varen er wel bij. Iets dergelijks geldt voor Oostenrijk. Engeland heeft zich onder Thatcher genoopt gezien het pond aan het EMS (lees: de mark), te koppelen en hoewel dat soms nadelen heeft, zijn de nadelen van ontkoppeling veel groter. Toen en daar heeft Engeland zijn souvereiniteit ingeleverd, niet pas bij "Maastricht'.

Door politici en commentatoren wordt het beeld opgehouden, dat de Europese eenwording voortschrijdt via topconferenties en verdragen, maar dat is onzin. Door dergelijke oppervlakkigheden worden de economische (integratie-)processen in de diepte niet geraakt. Wat topconferenties en verdragen doen (op z'n best) is het bestuur over Europa enigszins aanpassen aan de economische realiteit. Men pretendeert dat daar de echte zaken worden gedaan, dat daar "souvereiniteit wordt ingeleverd'.

Er zijn dan mensen die dat niet willen - alsof we nog iets te willen hebben - en die stemmen tegen, zoals in Denemarken of misschien in Frankrijk. Het effect daarvan is niet dat de (verdere) eenwording in gevaar komt of zelfs maar wordt vertraagd, maar dat het bestuur over Europa archaïsch blijft, met een democratisch tekort en een hoog gehalte aan geritsel en politieke spelletjs. De zaken anders voorstellen komt in feite neer op kiezersbedrog.

Dat wil niet zeggen dat verwerping van "Maastricht' geen vervelende gevolgen zal hebben, want ook misverstanden kunnen heel reële consequenties hebben. Het zal crisis alom zijn, maar op de echte (economische) integratie-processen zal dat hoegenaamd geen invloed hebben. Mischien zelfs wel een versterkende invloed, omdat een democratisch en sociaal Europa voor het bedrijfsleven misschien wel minder interessant is dan een archaïsch bestuurd Europa. Wat we van de crisis echter kunnen verwachten is, dat de dagelijkse vernedering die je als Europeaan voelt door de onmacht tegenover Servië, blijft doorgaan en dat Europa keer op keer opnieuw vernederd zal worden in soortgelijke conflicten die in Oost-Europa nog zullen ontstaan.