Verlicht despotisme

Volgens correspondent J. Gerritsen zou in de zogenoemde "presidentiële monarchie de president beslissen en het parlement achteraf discussiëren' (NRC Handelsblad, 30 augustus).

In de eerste plaats is er zowel in de Franse Assemblée als in de Senaat uitgebreid van gedachten gewisseld over "Maastricht' en beslist daarover niet de president, maar het Franse volk per referendum. Nederland kent geen referendum en vormt daarin een uitzondering in West-Europa. Aan het Franse "verlichte despotisme' zijn wij in Nederland over 25 jaar nog niet eens toe. Want bij ons is het een pure "despotie' van een politieke partij-elite: met een erfelijk staatshoofd, een benoemde commissaris van de Koningin en burgemeester èn via het evenredigheidsstelsel een benoemd parlement.

Het zou te ver gaan hier de Franse grondwet te behandelen, maar de macht van het Franse parlement is weliswaar niet miniem, maar ook niet zo buitensporig als tijdens de chaotische Vierde Republiek. Tijdens de "cohabitation' (1986-88) had monsieur Mitterrand - buiten het domein van de buitenlandse politiek - bitter weinig te vertellen. De president wordt in Frankrijk door het volk direct gekozen en de parlementariërs eveneens door de "direct vote' van het districtenstelsel. Wel een democratisch verschil met Nederland. Kritiek op Frankrijk klinkt prettig, maar zelfkritiek lijkt mij nuttiger.

Ten slotte, was het Franse initiatief van Robert Schumann voor Europese eenwording niet bedoeld om aan de tegenstelling, de "erfvijandschap', tussen Duitsland en Frankrijk een einde te maken en de basis te leggen voor een duurzame Europese vrede. En waren de Verenigde Staten in de Libanon (1983) niet even onmachtig als Frankrijk nu. Feiten zijn nog steeds een solide basis voor geschiedbeoefening.

    • A. Lexmond