Taiwan speelt Fransen en VS tegen elkaar uit

PEKING, 12 SEPT. China heeft tot dusver niet gereageerd op berichten dat Franse regeringsinstanties de levering van zestig Mirages 2000-5 aan Taiwan hebben goedgekeurd, kennelijk omdat het onzeker blijft of en wanneer er een definitieve overeenkomst komt. Taiwan heeft daarop de ondertekening van het contract, die deze week zou hebben plaatsgevonden, uitgesteld. De nerveuze onderhandelaars van Dassault, Matra en andere bedrijven hebben donderdag Taipei verlaten.

Taiwan verschuilt zich achter Amerikaanse druk: Washington zou de Mirage-verkoop willen blokkeren om te voorkomen dat de spanning met Peking nog verder oploopt en er een wapenwedloop in het Verre Oosten in gang wordt gezet. De Taiwanese media veronderstellen dat het uitstel duurt tot na de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Als Bill Clinton de nieuwe president wordt, komen de handelsprivileges voor China onder druk te staan. Maar zal Bush Peking willen pacificeren, als hij herkozen wordt?

Wellicht heeft Taiwan andere motieven voor uitstel. Franse waarnemers in Peking vragen zich namelijk af of Taiwan niet al maanden een spel speelt met Frankrijk om de zinnen van Bush te begoochelen. De Mirages waren immers tweede keus, omdat Taiwan de F-16, die het al sinds eind jaren zeventig begeerde, niet kreeg. Taiwan is echter nog niet tevreden met Bush' capitulatie, want het krijgt slechts een oud model F-16. Daarom zeiden Taiwans luchtmacht-generaals begin deze week nog dat de Mirage-deal zou doorgaan, zij het niet langer voor 120, maar zestig. De prijs hadden zij inmiddels met 20 procent naar beneden weten te brengen.

Volgens een Franse diplomaat hebben de Taiwanezen een eindbeslissing over de Mirages niet uitgesteld onder Amerikaanse druk, maar omdat zij van Dassault en Matra de meest geavanceerde elektronica en wapens op de Mirages willen hebben en daarover moet opnieuw worden onderhandeld. De hoop is dat Taiwan op deze manier Bush, of straks Clinton alsnog kan verleiden om moderne F-16's te leveren. Als dat niet lukt zou het toch Mirages kunnen kopen.

China zal dus pas in actie komen als er een fait accompli is, maar de Fransen hebben hun eerste preventieve zet al gedaan. De Franse minister van industrie, Dominique Strauss-Kahn, heeft China gewaarschuwd dat als het vergeldingsmaatregelen neemt, het in een spiraal van revanches terecht komt. De Fransen hebben China de afgelopen vijf jaar voor 1,87 miljard dollar aan concessionele leningen gegeven voor grote infrastructuur- en industriële projecten.

China publiceerde gisteren een lijst van Amerikaanse exportgoederen naar China die aan sancties zouden worden onderworpen. Dit hield echter geen direct verband met de F-16's, maar met de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog die al maanden dreigt, wegens de beperkte openstelling van China's markten voor de VS. Maar vandaag kondigde een hoge functionaris aan dat China de aankoop van Amerikaans graan zou stopzetten als Washington de F-16 levering niet ongedaan maakt. De Amerikaanse ambassade in Peking heeft meteen gewaarschuwd dat dat zo'n maatregel averechts zal werken.

De nieuwe Amerikaanse onder-handelsvertegenwoordiger Ira Wolf waarschuwde China verder dat Chinese vergeldingsmaatregelen China's toetreding tot de GATT op een veto van de VS zou stuiten. Wolf zal maandag in Peking arriveren voor onderhandelingen die een laatste poging zijn om een complete handelsoorlog te voorkomen. Als China principes van nationale trots inzake Taiwan laat prevaleren boven commercieel eigenbelang, zal het daarvoor een immense prijs moeten betalen. De zenuwoorlog met Amerika, wellicht binnenkort met Frankrijk en ook andere westerse landen zal mogelijk repercussies hebben op het Chinese binnenlandse politieke klimaat, dat nu het meest ontspannen is sinds de bloedige tragedie van 1989. Als er alleen maar een handelsoorlog komt, zal een groot deel van de rekening betaald moeten worden door het vrijste stukje China, Hongkong, waarlangs twee derde van de Chinese exporten het land verlaten.