Sluiting ziekenhuis Bilthoven bedreigt ook antroposofische instellingen; Een kapitaalsvernietiging van jewelste

De sluiting van het algemeen ziekenhuis Berg en Bosch in Bilthoven brengt de op hetzelfde terrein gevestigde antroposofische instellingen in gevaar, omdat ze gebruik maken van de diensten van het ziekenhuis. Bovendien dreigt volgens de algemeen directeur van het medisch centrum “een kapitaalsvernietiging van jewelste”: het antroposofische ziekenhuis is namelijk uitbreiding toegezegd en zou daarom straks dezelfde faciliteiten weer nodig hebben.

BILTHOVEN, 12 SEPT. Verscholen in de bossen ligt in Bilthoven het Medisch Centrum Berg en Bosch. Op het terrein van 48 hectare is een groot aantal instellingen gevestigd dat zich met lichamelijke en geestelijke volksgezondheid bezighoudt. Enkele van die instellingen werken op antroposofische grondslag. Hoewel er ogenschijnlijk een serene, heilzame rust heerst, broeit de onvrede er dezer dagen.

Een van de instellingen, het algemene ziekenhuis Berg en Bosch met 147 bedden, staat namelijk op de nominatie om gesloten te worden omdat het te klein wordt geacht om zelfstandig te blijven voortbestaan. Pogingen om overeind te blijven door een fusie met het Utrechtse Overvechtziekenhuis mislukten. De provincie Utrecht sprak onlangs het doodvonnis uit.

De vrees bestaat nu dat het ziekenhuis andere op het terrein gevestigde instellingen in zijn val zal meeslepen. Het gaat daarbij onder meer om de psychiatrische Bernard Lievegoedkliniek en om de Zeylmans van Emmichovenkliniek voor somatisch zieken. Beide klinieken werken op antroposofische basis en zijn als zodanig in Nederland enig in hun soort.

Manager R. Emous van de Zeylmanskliniek: “Wij maken gebruik van de faciliteiten van het ziekenhuis Berg en Bosch zoals de operatiekamer, het laboratorium, de röntgenafdeling en de hartbewaking. Als dat ziekenhuis sluit, zijn we aangewezen op een ander, verafgelegen ziekenhuis en dat zal voor veel van onze patiënten bezwaarlijk worden.”

Manager H.W. van Dort van de Lievegoedkliniek: “Hoewel wij als psychiatrisch ziekenhuis minder afhankelijk zijn van het ziekenhuis Berg en Bosch, bestaat het gevaar dat indien de Zeylmanskliniek noodgedwongen zou moeten vertrekken wij ook in de problemen komen. Onze beide instellingen maken gebruik van elkaars faciliteiten en medewerkers. Dat past in onze opvattingen dat aan het psychiatrisch ziektebeeld vaak een somatische oorzaak ten grondslag ligt en omgekeerd en we heel de mens in onze behandelwijze benaderen. We hebben ons hier niet voor niks drie jaar geleden gevestigd.”

Berg en Bosch heeft alle voorwaarden om een ziek mens beter te maken. Het ligt in een rustgevende omgeving. De kamers in de onderscheiden klinieken zijn ruim en bieden uitzicht op fris groen van grasvelden en bossen. Alom heerst een weldadige stilte.

Tot 1960 was er een sanatorium met 550 bedden van de Katholieke Arbeidersbeweging (KAB) gevestigd. Toen werd het een algemeen ziekenhuis met 300 bedden. Algemeen directeur B.J. Krouwel van het huidige medisch centrum Berg en Bosch, tevens directeur van de Zeylmans- en Lievegoedklinieken: “Daarna begon de afkalving. Het algemeen ziekenhuis Berg en Bosch kwam steeds meer onder vuur te liggen tot men nu het genadeschot loste.”

In 1981 vestigde zich op het terrein in Bilthoven het antroposofisch ziekenhuis van de Rudolf Steinerkliniek in Den Haag. Achtergrond van de overplaatsing was, zegt directeur Krouwel, redding van het algemeen ziekenhuis Berg en Bosch. In 1989 voegde zich er de psychiatrische Lievegoedkliniek bij, die op 2 september van dit jaar een geheel verbouwd complex in gebruik nam. De kliniek telt 24 bedden.

De Zeylmanskliniek heeft 30 bedden voor interne geneeskunde en daarnaast nog een kinderafdeling met 15 bedden. Men hoeft de antroposofie niet aan te hangen wil men er terechtkunnen. De bedoeling is het ziekenhuis uit te breiden tot een capaciteit van 100 bedden. Dat heeft het departement van Volksgezondheid toegezegd. In de kliniek, waar men nu nog alleen internisten en kinderartsen heeft, zouden dan ook de specialismen gynaecologie/verloskunde, dermatologie en neurologie komen.

Emous van de Zeylmanskliniek: “Maar als je als een echt algemeen ziekenhuis wil werken heb je natuurlijk ook de faciliteiten nodig die we nu nog gebruiken in het ziekenhuis Berg en Bosch.”

Algemeen directeur Krouwels: “Iedereen die een beetje logisch nadenkt zal dit een kapitaalsvernietiging van jewelste noemen.” Krouwel ziet drie mogelijkheden: de Zeylmanskiniek blijft op het terrein van het medisch centrum Berg en Bosch met een eigen erkenning als algemeen ziekenhuis, of de kliniek zal verder werken onder de erkenning van het Lorentzziekenhuis in Zeist, of er komt in Bilthoven een niet-klinisch behandelcentrum, dat niet onder de wet ziekenhuisvoorzieningen valt. “Een privékliniek? Dat woord zou ik liever niet gebruiken, want dat duidt op commercie en winstmaken. We hopen”, aldus Krouwel, “voor het einde van dit jaar duidelijkheid te hebben. Als de staatssecretaris de sluiting van het ziekenhuis Berg en Bosch ondertekent, ontkomt hij er niet aan tegelijk zijn handtekening te zetten onder de uitbreiding van de Zeylmanskliniek als algemeen ziekenhuis, want die uitbreiding is beloofd.”