Krabbé negeert Nimzowitsch en verslaat Karpov

De man die voor het eerst de mijl binnen vier minuten liep zou in een moderne wedstrijd laatste worden. Betere trainingsmethodes, betere doping, wordt gezegd. De verklaring bevredigt niet. Als iets één keer lukt, is het vervolgens voor hele volksstammen kinderspel geworden. De bovenmenselijk geachte prestatie is door magische aanraking binnen het bereik van iedereen gekomen. Ik wil niet beweren dat dit wel een verklaring is.

Onvoorstelbaar hoe twee eeuwen geleden tegen het blindschaken werd opgekeken. Toen Philidor in 1744 twee partijen tegelijk blind speelde, werd een protocol opgesteld, omdat de aanwezigen vreesden dat het nageslacht het niet geloven zou. De filosoof Diderot schreef Philidor een brief waarin hij zijn vriend waarschuwde dat hij zijn geestelijke gezondheid in gevaar bracht. Tegenwoordig kan iedere schooljongen blindschaken. In de les, met de buurman, zonder het idee te hebben dat hij iets bijzonders doet.

We lezen dat blindsimultaans in de Sovjet-Unie omstreeks 1930 verboden werden omdat de autoriteiten vreesden dat ze schadelijk voor de gezondheid waren. Dat geloof ik niet. Het zal eerder het idee zijn geweest dat blindschaken een kapitalistisch kermisvermaak is, onwaardig om in de schaakclubs van eerlijke vredelievende arbeiders en boeren te worden vertoond. Geen onjuiste gedachte. Wat heeft het voor zin om iemand zwakker te laten spelen dan hij zou kunnen, door hem de handicap te geven dat hij het bord niet mag zien? Hordenloop met loden kogels aan de benen. Rare onzin voor een decadente maatschappij waarin alleen het curiosum de aandacht trekt.

Niettemin, ieder jaar zie ik met groot plezier hoe de blindsimultaan in Amsterdam boeren en buitenlui verbluft. ""Kan het werkelijk waar zijn dat ik Karpov herken?'' vroeg een Engelse toeriste. De slordige tent op het Spui was de laatste plaats waar zij de grote man zou verwachten. ""Ik zou mijn man willen bellen, een groot bewonderaar van Karpov. Maar hij is in Saoedi-Arabië, hij kan nooit op tijd hier zijn.'' ""Spijtig mevrouw, maar volgend jaar is er weer een blindsimultaan op het Spui, waarschuw uw man tijdig!''

De Amsterdamse blindsimultaan gaat tegen vijf spelers. Niet zo veel, maar de moeilijkheid voor de simultaangever ligt niet in het aantal maar in de kracht van deze spelers. Als licht verteerbaar hapje wordt altijd een bekende Nederlander in het team opgenomen, maar dit jaar bleek wethouder De Grave een geschoold schaker, die eervol ten onder ging. Karpov won met 3,5-1,5. Alleen Anand deed het vorig jaar beter, maar die bestudeert in zijn gewone partijen de stelling ook altijd op het plafond, dus voor hem was de handicap niet zo groot.

Wit Karpov-zwart Krabbé

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. La4xc6 d7xc6 7. d2-d3 Pf6-d7 8. Pb1-d2 0-0 9. Pd2-c4 f7-f6 10. Pf3-h4 Pd7-c5 11. Ph4-f5 Lc8-e6 12. b2-b3 Le6xc4 13. b3xc4 Pc5-e6 14. Dd1-g4 Kg8-h8 15. f2-f4 Le7-c5+ 16. Kg1-h1 g7-g6 17. Pf5-g3 Pe6xf4 18. Lc1xf4 e5xf4 19. Tf1xf4 b7-b5 20. e4-e5 Als zwart deze pion gewoon wegneemt, krijgt wit veld e4. Hij speelt ambitieuzer. 20...f6-f5 21. Dg4-f3 Lc5-d4 22. Ta1-e1 c6-c5 23. e5-e6 Dd8-d6 24. e6-e7 Tf8-e8 Dreigt nog niet de pion te pakken, maar lang kan het niet meer duren. Wits volgende gedwongen stukoffer werd door de optimistische zwartspeler ten onrechte als een wanhoopsactie beschouwd. 25. Pg3xf5 g6xf5 26. Tf4xf5 Te8-g8 ""De vrijpion is een gevaarlijke misdadiger, die achter slot en grendel moet worden gezet. Politietoezicht is niet genoeg.'' Zo schreef Nimzowitsch. Hij bedoelde dat een vrijpion geblokkeerd moet worden. Zwarts laatste zet zondigt ernstig tegen deze regel en geeft wit een ongedachte kans.

Zie diagram 1

27. Tf5-d5 Meteen nadat de partij voor arbitrage werd afgebroken zei Karpov, zeer boos op zichzelf, dat hij met 27. Tg5 had kunnen winnen. Krabbé kon het eerst niet geloven, maar moest later toegeven dat het waar was. 27...Dd6-g6 28. g2-g3 Ta8-e8 29. Td5-d7 c7-c6 30. Te1-e2 Dg6-g4 31. Df3xg4 Tg8xg4 Alles weer in orde voor zwart. De winst is nog niet makkelijk, maar zijn stuk is meer waard dan wits pionnen. 32. Td7-d8 Tg4-g8 33. Td8-d6 Tg8-g6 34. Td6-d8 Tg6-g8 35. Td8-d6 Te8-c8 36. Te2-e6 Tg8-e8 37. Kh1-g2 Kh8-g7 38. Kg2-h3 Tc8-c7 39. Td6xc6 Tc7xc6 40. Te6xc6 Te8xe7 41. c2-c3 Ld4-e3 42. Tc6xa6 b5xc4 43. d3xc4 Te7-e4 Dwingt wit twee pionnen op te geven of zijn toren hopeloos passief te zetten. De partij werd hier afgebroken en door Timman, met instemming van Karpov, voor wit verloren verklaard.

Wie Krabbé zegt, zegt winnende wandelkoning. Wandelkoningpuristen zullen de volgende partij niet in hun verzameling opnemen, omdat de zwarte koning pas in het eindspel de witte stelling binnenloopt. Als geheel is de partij een bezienswaardigheid die u zich niet mag laten ontgaan. Uit het Brits kampioenschap, waar traditioneel niet het floret, maar de knots en de kettingzaag worden gehanteerd.

Wit Daly-zwart Smith

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 d7-d6 6. g2-g4 a7-a6 7. g4-g5 Pf6-d7 8. Lc1-e3 b7-b5 9. a2-a3 Lc8-b7 10. Dd1-d2 Pd7-b6 11. 0-0-0 Pb8-d7 12. h2-h4 Lf8-e7 13. h4-h5 Dd8-c7 14. Th1-h3 Pb6-c4 15. Lf1xc4 b5xc4 16. Th3-g3 g7-g6 17. Tg3-h3 Th8-g8 18. h5xg6 h7xg6 19. f2-f4 Pd7-c5 20. f4-f5 e6-e5 21. f5-f6 Daar gaat hij, eerst een stukoffer. 21...e5xd4 22. Dd2xd4 Dc7-c8 23. f6xe7 Dan een torenoffer. 23...Dc8xh3 24. e4-e5 Ta8-c8 25. e5xd6 Pc5-d7 26. Kc1-b1 Tg8-h8 27. Kb1-a2 En dan in serene rust twee stille zetten. 27...Th8-h7 28. Td1-d2 Dh3-e6 29. Dd4-a7 Lb7-f3 30. Da7xa6 Tc8-a8 31. Pc3-b5 c4-c3+ 32. b2-b3 Pd7-b8 Hier had zwart volgens Schachecho de dreiging 33. Pc7 mat met 32...f6 moeten afweren. 33. Pb5-c7+ Ke8-d7 34. Pc7xe6 Pb8xa6 35. Pe6-f8+ Kd7-c6 36. Td2-d4 De pionnen moeten nog even wachten: 36. d7? Pb4+ en wit gaat mat. 36...Th7-h1 37. b3-b4? Ongetwijfeld tijdnood. 37. d7 ging weer niet wegens 37...Pb4+ 38. Txb4+ Txa3+ 39. Kxa3 Ta1 mat, maar met 37. a4, waarna 37...Pb4+ 38. Txb4 Kxd6 voor zwart gedwongen is, had wit een gewonnen stelling bereikt. 37...Lf3-d5+ 38. Td4xd5 Kc6xd5 39. d6-d7

Zie diagram 2

Eindelijk, wit denkt zijn doel bereikt te hebben. 39...Kd5-c4 Bittere ontgoocheling. Er is geen goede verdediging tegen de dreiging 40...Pxb4 mat. 40. Le3-c5 Pa6xc5 Wit gaf op, wegens 41...Txa3+ 42. Kxa3 Ta1 mat, het oude motief.

    • Hans Ree