Intrigerend ballet over uitzichtloze levens

Gezelschap: Nederlands Dans Theater. Première: ?Tristan und Isolde?; Choreografie: Susanne Linke; muziek: Ludger Brümmer en Richard Wagner; kostuums: Angela Spreer; licht: Wilfried Kresiment; begeleiding: Nederlands Balletorkest o.l.v. Christof Escher. Gezien: 9/9 AT&T Danstheater, Den Haag.

Het Nederlands Dans Theater opent zijn nieuwe seizoen met een serie voorstellingen bestaande uit drie juwelen van balletten van Jiri Kylian, Petit Mort, Sweet Dreams en Sechs Tanze, een kroonjuweel van Hans van Manen, het duet Two en de wereldpremière van ?Tristan und Isolde?, gemaakt door de Duitse danseres/choreografe Susanne Linke. Nederland kent haar werk voornamelijk uit de enkele solovoorstellingen die zij hier gaf. Linke komt voort uit de Mary Wigman- en de Folkwang-School en werkte een aantal jaren met Pina Bausch. De invloeden daarvan zijn duidelijk in haar werk terug te vinden, al is zij zeker geen slaafs navolgster van haar leermeesters. Haar benadering van dans kenmerkt zich door tegenstellingen, poëtisch en krachtig, aards en filosofisch, expressionistisch en abstract. De rode draad lijkt de zwakte en machteloosheid van de mens om positieve gedachten om te zetten in positieve daden.

Haar ?Tristan und Isolde?, dat zij voor het NDT maakte voor zes vrouwen en zes mannen op een gedeelte uit Wagners gelijknamige opera en op muziek van Ludger Brümmer, staat dan ook in vraagtekens en zij geeft als thema erin aan "de moeilijkheid van het verbeelden van de hunkering naar liefde en dood'. De mensen die zij op het toneel zet zijn individuen die zich het veiligst voelen in een massa. Zij hebben geen idealen, geen dromen, hun leven is grauw en uitzichtloos, terwijl je toch het gevoel krijgt dat zij anders zouden willen. Want zo nu en dan zondert een enkeling zich af, maar weet vervolgens niet wat te doen en gaat dan ook niet tot daadwerkelijke acties over. Ook weet men geen raad met de vervoering van Wagners muziek, die eerst via draagbare radio's opklinkt en slechts tot wat geïsoleerde uitgestrekte gebaren inspireert. Er worden contacten gezocht die niet tot werkelijke diepgang leiden en die de paren machteloos over elkaar heen vallend op de vloer doen belanden. De radio's worden uitgedraaid en het orkest neemt de begeleiding over. Een eigentijdse, niet in eerste instantie melodische compositie van Ludger Brümmer, die de heersende vertwijfeling ondersteunt. Als ten slotte ook het orkest het gedeelte uit Tristans "Vorspiel und Liebestod' uitvoert, baat het uitdraaien van de radio's niet meer en vlucht men weg, één paar verstrengeld doch levenloos op de grond achterlatend.

De kostuums, zwart en grijsgrauwe colberts voor de vrouwen over strakke, grijze, korte en lange kokerjurkjes en slobberige crisispakken voor de mannen, en de sobere belichting benadrukken de troosteloosheid. Het bewegingsmateriaal is vaak heftig en gemarkeerd in details, met gekromde ruggen en scherp uitstekende hoekige armen, en de ruimte wordt gevuld met heldere, steeds wisselende groeperingen en formaties. Geen overdonderend werk, wel intrigerend en juist getroffen in sfeer. Het laat op een geheel andere manier zien wat een fantastische groep dansers het nu vijfjarige AT&T Danstheater in huis heeft.