Vredesmissie over misbruik filmsubsidie

AMSTERDAM, 11 SEPT. Volgende week reist een klein gezelschap ambtenaren van het ministerie van WVC en vertegenwoordigers van de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie (NFC) naar Madrid.

Doel is een kleine vredesmissie die een aantal misverstanden uit de weg moet ruimen over het afgeven van certificaten voor Nederlandse films. Met behulp van deze certificaten dreigde op grote schaal misbruik gemaakt te worden van een subsidieregeling ter ondersteuning van de Europese film. Amerikaanse films, die via Nederland Europa binnenkwamen, zouden met behulp van de afgegeven verklaringen voor de Spaanse subsidie in aanmerking komen.

De alarmbel op het Spaanse ministerie van cultuur begon in juni te rinkelen. Volgens de geldende bepalingen zou het Amerikaanse bioscoopsucces Basic Instinct van regisseur Paul Verhoeven in principe voor een subsidie in aanmerking komen. De film was via het Rotterdamse bedrijf Atalanta Films International, dat de Europese rechten van de door Carolco op de markt gebrachte film beheert, Europa binnengekomen. Compleet met een certificaat dat bevestigde dat het hier een uit Nederland afkomstige film betrof, kwam Basic Instinct terecht bij de Spaanse distributeur Araba Films.

De Spaanse cultuurambtenaren vroegen het ministerie van WVC in juni opheldering over de afgifte van de certificaten. Eind juli stuurde minister d'Ancona een brief waarin werd onderstreept dat de documenten vooral voor douane-doeleinden waren bedoeld. Directeur J.J. Schutte van Atalanta laat dan ook weten niets van alle opwinding te begrijpen. Atalanta vroeg de documenten in Nederland aan op verzoek van de Spaanse distributeur. Schutte zou daarbij nimmer op de hoogte zijn geweest van de subsidies die met behulp van de Nederlandse papieren mogelijk opgestreken konden worden. “De Spaanse distributeur heeft daar kennelijk gebruik van gemaakt”, zegt hij.

In Nederland, waar WVC lelijk met de kwestie in zijn maag zit, wijzen de beschuldigende vingers inmiddels in de richting van de NFC, beter bekend als de voormalige bioscoopbond. Het toekennen van de certificaten werd immers in eerste instantie verzorgd door de NFC. De criteria die daarbij werden gehanteerd waren niet uitsluitend van douane-technische aard, zo blijkt uit de brief van d'Ancona. “In het algemeen worden deze documenten verstrekt voor films die gelden als culturele produkties van Nederland of voor films waar Nederlanders op een of andere manier hebben samengewerkt met buitenlandse partners (...)”, aldus de verklaring. In het geval van Basic Instincts, zo was het argument van de NFC, betrof het een Nederlandse regisseur en cameraman.

Vooral deze wel erg ruime definitie wekte de nodige onrust op het Spaanse ministerie van cultuur. Sinds 1986 is in Spanje de regeling ter ondersteuning van Spaanse films uitgebreid tot alle Europese films. Vanaf dat jaar is er ook een explosieve stijging van de import van films die via Nederland worden gedistribueerd. Vorig jaar kwamen drie Amerikaanse films (evenals Basic Instinct allen van producent Carolco) voor subsidie in aanmerking. De uitgekeerde bedragen bleven overigens aan de bescheiden kant. Volgens de gegevens van het ministerie ontving Total recall van regisseur Paul Verhoeven een subsidie van 1,5 miljoen pesetas, ongeveer 24.000 gulden. Volgende maand zullen de subsidieaanvragen voor dit jaar worden behandeld. Volgens het Spaanse ministerie van cultuur is nog niet duidelijk of er ook een aanvraag voor Basic Instinct bij zit.