Hulya Yilmaz Hulya Yilmaz. T/m 14 oktober bij ...

Hulya Yilmaz Hulya Yilmaz. T/m 14 oktober bij Galerie Van Gelder, Planciusstraat 9a, Amsterdam. Open di-za 13-17.30u. Prijzen ƒ 6.500-ƒ 12.000

Mathias Völcker Mathias Völcker. T/m 27 september bij Galerie Tanya Rumpff, Spaarnwouderstraat 74, Haarlem. Open do-vr 13-18u; za-zo 13-17u. Prijzen ƒ 900,- (litho); ƒ 1.275,- (tekeningen); ƒ 4.700,- (installatie); het boek "Windlinhaus', Edition Robert Wilk met tekeningen en foto's: ƒ 58,-

From Nowhere Geluidsinstallaties van Gordon Monahan en Laura Kikauka. T/m 20 september in Het Apollohuis, Tongelresestraat 81, Eindhoven. Open di-zo 14-17u.

Hulya Yilmaz

Wat blijft je van een zondagmiddag galeriehoppen in Amsterdam het meeste bij? De drukte die tegen borreltijd in sommige galeries ontstond waardoor het bekijken van de kunstwerken vrijwel onmogelijk was? De bekenden die je onderweg tegenkwam of de gesprekken die je toevallig opving? Als nieuwste tak van sport lijkt het galeriehoppen nog het meest op de triatlon: veel lopen, snel naar de locaties fietsen en zo vlug mogelijk door het daar aanwezige publiek heen "zwemmen'. Mij is het niet gelukt om binnen de gestelde tijd alle negentien galeries te bezoeken die vorige week zondag geopend waren.

Een van de werken die je na zo'n vermoeiende middag helder voor de geest blijven, zijn de nieuwe beelden van Hulya Yilmaz bij Galerie Van Gelder. Yilmaz, die in 1963 in Turkije werd geboren, kwam als negenjarige met haar ouders naar Nederland. In het kader van de manifestatie Het Klimaat waren haar beelden vorig jaar onder andere te zien in De Lakenhal in Leiden. Op deze manifestatie werd werk getoond van buitenlandse kunstenaars, zowel van westerse als van niet-westerse origine, die in Nederland wonen.

Yilmaz werd opgeleid aan de AKI in Enschede en Ateliers '63. Haar beelden bestaan vaak uit losse stapelingen van min of meer gelijke elementen. Opvallend is de manier waarop zij verschillende materialen, zoals rubber, gaas, gips en ijzer of polyester verwerkt. De tastbaarheid, kleur en transparantie spelen daarbij een belangrijke rol. Van de vier beelden uit 1991-92 die Yilmaz bij Van Gelder exposeert, werd ik het meest getroffen door een wandobject waarbij drie grijsgroene polyester vormen elkaar op wonderbaarlijke wijze in evenwicht houden. Twee onderdelen staan en leunen tegen de muur, een derde ligt er los op. Door het kleurverloop en de "rafels' van het polyester dat over een laag stro is gegoten, krijgen de zaagtanden aan de randen van de drie elementen een extra accent. Yilmaz weet met het harde, industriële materiaal polyester poëtische, aan planten of dieren herinnerende effecten te bereiken.

Hulya Yilmaz. T/m 14 oktober bij Galerie Van Gelder, Planciusstraat 9a, Amsterdam. Open di-za 13-17.30u. Prijzen ƒ 6.500-ƒ 12.000

Mathias Völcker

Ook buiten Amsterdam kan de liefhebber aan het begin van dit nieuwe seizoen een aantal verrassende ontdekkingen doen. Bij Galerie Tanya Rumpff in Haarlem exposeert Mathias Völcker (1955 Rostock) tekeningen, draadreliëfs en multiples. In zijn werk nemen de saaie woonkazernes en kantoorgebouwen van zijn woonplaats Frankfurt een antropomorfe gestalte aan. De grenzen tussen mens en architectuur vervagen, een gevel of plattegrond lijkt plotseling een gezicht en woonblokken worden kruipende of liggende figuren. In andere tekeningen gaat het juist om het contrast tussen een naturalistisch getekend profiel en een kop "uit de blokkendoos'.

Völckers tekenstijl is gevarieerd: soms verwijst hij naar het constructivisme, dan weer ontleent hij elementen aan comic strips. Zijn analyse van de moderne architectuur heeft niets drammerigs, maar is eerder lichtvoetig en humoristisch. Door zijn ingrepen krijgt de stad weer een menselijk gezicht. Of wordt de mens op deze absurde manier gedwongen zich aan te passen aan de eisen van de moderne stad?

De bordjes met opschriften als Tini 8343489 of Viola 683832 die in de galerie en buiten in de etalage hangen zijn kennelijk overgenomen uit seksadvertenties. Wat is het verband tussen de tekeningen en deze bordjes? In beide gevallen worden mensen gereduceerd tot abstracte tekens - tussen een reeks cijfers en de geometrische vormen waarmee de figuren zijn opgebouwd, bestaat, zo lijkt Völcker te suggereren, in principes weinig verschil.

Mathias Völcker. T/m 27 september bij Galerie Tanya Rumpff, Spaarnwouderstraat 74, Haarlem. Open do-vr 13-18u; za-zo 13-17u. Prijzen ƒ 900,- (litho); ƒ 1.275,- (tekeningen); ƒ 4.700,- (installatie); het boek "Windlinhaus', Edition Robert Wilk met tekeningen en foto's: ƒ 58,-

From Nowhere

In Het Apollohuis in Eindhoven staan tien luidsprekerboxen van de Canadese kunstenaar/componist Gordon Monahan in slagorde opgesteld. Van klein naar groot klinken uit de overjarige modellen zachte geluiden. Sommige zijn herkenbaar als een winkelbelletje, het gerinkel van een kassa, stromend water of het geruis van een regenbui. Bij andere legt de bezoeker bijna automatisch zijn oor tegen de boxen in een poging om het gezoem, gebrom of getinkel thuis te brengen.

De verrassing is groot wanneer men het inwendige van de luidsprekers ontdekt waar de geluiden mechanisch blijken te worden geproduceerd. De "kassa' blijkt een bewegend doosje met spijkertjes te zijn en de "regen' komt uit twee Zuidamerikaanse rainsticks die gevuld zijn met zand. Even moest ik aan een ouderwets hoorspel denken, zoals Paul Vlaanderen met het geluid van voetstappen op een grindpad en een tuinhek dat knarsend opengaat, maar de geluiden van Monahan zijn veel subtieler en geheimzinniger.

"Alle geluiden zijn even belangrijk', zegt Monahan in navolging van wijlen John Cage. In Music from Nowhere van Monahan hebben de luidsprekers zich bevrijd uit de wereldwijde dictatuur van voorgeprogrammeerde en ingeblikte radiomuziek.

Gelijktijdig met Monahan toont zijn landgenote Laura Kikauka "Extracts from the Funny Farm en "Headspaces'. Wanneer de bezoeker op een mat met de tekst Welcome gaat staan, zet de vrolijke menagerie van de Funny Farm (plastic insecten, konijntjes, varkentjes en een babypopje) zich onder het slaken van kleine kreetjes in beweging.

Om je hoofd in een van de twee Headspaces te steken die aan het plafond hangen, is meer moed nodig. Het gevaar geëlektrokuteerd te worden lijkt niet denkbeeldig. De Headspaces bieden, wie het er toch op waagt, een "totaalervaring': horen, zien en ruiken. Groene lampjes flitsen aan en uit, er klinken vogelgeluiden en er hangt een frisse spuitbusgeur.

Het verlangen om in een aangename omgeving te verkeren - een bos of een disco - is geen escapisme, schrijft Kikauka. De technologie is een uitstekend hulpmiddel om aan dit algemeen menselijke verlangen tegemoet te komen. Maar soms leidt het tot extreme, absurde vormen die inmiddels als virtual reality bekend staan. Men zou, zo stelt Kikauka voor, misschien beter van ritual virility kunnen spreken.

Met tentoonstellingen zoals deze, op het grensvlak van beeldende kunst en experimentele muziek, bewijst Het Apollohuis zijn bestaansrecht en het gelijk van degenen die met succes tegen de voorgenomen intrekking van de WVC-subsidie in actie kwamen.

Geluidsinstallaties van Gordon Monahan en Laura Kikauka. T/m 20 september in Het Apollohuis, Tongelresestraat 81, Eindhoven. Open di-zo 14-17u.