Chopin en Szpakowski

In het Cultureel Supplement van 28/8 associeert Willem Frederik Hermans de kunstenaar Waclaw Szpakowski en diens grafische werk met Chopin en diens muziek. Helaas begaat hij daarbij twee fouten.

Hermans "betreurt' in eerste instantie de associatie tussen beide personen "omdat het te zeer voor de hand ligt Chopin te noemen'. Bij nader inzien stelt hij dat Chopin weliswaar in Polen is geboren, maar uit Franse ouders. De vader van Frederyk Franciszek Chopin, Nicholas Chopin, was inderdaad een Fransman van origine maar vertrok reeds op zestienjarige leeftijd naar Polen, waar hij zich al gauw Poolser dan de Polen voelde: hij refereerde aan Frankrijk als een "vreemd land'. Chopins moeder, Tekla Justyna Krzyzanowska, was een Poolse. Het is tekenend dat Chopin, ook na zijn vertrek in 1831 naar Parijs, Polen als zijn vaderland bleef beschouwen. Hij sprak moeizaam Frans met een zwaar Pools accent en uit zijn brieven blijkt dat zijn Franse spelling en zinsbouw te wensen overliet.

Hermans trekt hierna een parallel tussen de lijnen van Szpakowski en de melodische lijn van Chopins muziek, "die zich (-) aan versieringen te buiten gaat. (-) Het is bekend dat de techniek van de pianofortebouw in de tijd van Chopin nog niet voldoende was gevorderd, om het instrument een voldoende sterke, lang genoeg aanhoudende klank te doen afgeven. De stilte moest met versieringen worden opgevuld.'

Dit technische argument is evenwel van toepassing op het clavecimbel. De opkomst van het "gravicembalo col piano e forte' (Cristofori, 1709) deed het clavecimbel aan het einde van de achttiende eeuw naar de achtergrond verdwijnen en plaatsmaken voor de pianoforte, die een veel groter volume paarde aan een veelheid van expressieve mogelijkheden. Chopin bezat een Pleyel-vleugel (uitgerust met het "double échappement'-mechaniek van Érard) die in technisch opzicht niet zo veel van moderne vleugels verschilde als Hermans ons wil doen geloven. De door Chopin overvloedig gebruikte ornamentatie is dan ook niet te verklaren uit de vermeende technische onvolkomenheden van het instrument, maar uit de bewondering die Chopin koesterde voor de Italiaanse bel canto-muziek. Chopin deed de piano waarlijk zingen!