Boeken op komst; Frisse lijsten en oude titels

Het wordt een vroege herfst dit jaar. Wachtten uitgevers in voorafgaande jaren vaak tot november voor ze hun belangrijkste boeken op de markt brachten, dit jaar bruist het in september al van de activiteiten. Afgelopen maandag presenteerden de Nederlandse uitgevers in de Nieuwe Rai hun programma's voor de komende maanden.

Het najaar van 1992 zal waarschijnlijk de geschiedenis ingaan als het najaar van de herdrukken. In de uitgeversprospectussen die de afgelopen weken van de pers zijn gekomen, staan vele tientallen heruitgaven en bundelingen van eerder gepubliceerd werk, bij elkaar soms meer dan het totale aantal nieuwe titels. Schrikken de uitgevers na het matig verlopen voorjaar terug voor het nemen van al te veel risico? Of worden er de laatste tijd geen nieuwe meesterwerken meer geschreven en grijpt men noodgedwongen terug op wat zich al bewezen heeft?

Een van de uitgevers die veel oud werk aankondigt is De Arbeiderspers. Na de desastreuze leegloop van het afgelopen jaar is men er kennelijk nog niet goed in geslaagd veel nieuwe namen te vinden. Directeur Ronald Dietz is er weliswaar trots op dat hij de vroegere Bezige Bij experimenteel Sybren Polet aan zijn fonds heeft kunnen binden, maar diens eerste boek staat pas in het voorjaar op het programma. Tot die tijd zal de uitgeverij het voor een deel moeten hebben van de verzamelde verhalen van Maarten 't Hart, de verzamelde Indië-romans van Jeroen Brouwers, nieuwe edities van Büch en Meijsing, en een herdruk van de eerder als Bijenkorf-geschenk verschenen novelle van Gerrit Komrij.

Omstreden Rus

Van de nieuwe titels waar De Arbeiderspers mee komt, maakt vooral het autobiografische werk van Vasili Rozanov nieuwsgierig. Rozanov was één van de meest omstreden Russen uit de periode voor de oktoberrevolutie, wiens naam sinds de augustusrevolutie weer geregeld in Moskou en Sint Petersburg opduikt. Daarnaast moet De liefde, natuurlijk van de in 1987 overleden Braziliaan Carlos Drummond de Andrade worden genoemd, volgens de uitgever niets minder dan een wereldprimeur. Veertig erotische gedichten geschreven kort voor zijn dood, tussen zijn tachtigste en vijfentachtigste. Van berusting is nog geen sprake. Integendeel. De oude man bezingt de liefde in vrijwel alle denkbare en ondenkbare variëteiten.

Ook Meulenhoff komt dit najaar met veel oud werk. Van de "moderne klassiek' Frans Kellendonk wordt een bijna duizend bladzijden dikke verzamelbundel aangekondigd. Van de nog niet helemaal klassieke Renate Rubinstein verschijnt Wat vliegt de tijd!, een bundel met nog niet eerder gebundelde stukken. En in januari komt de vertaling van Onverzadigbaarheid, een roman van de rebelse klassiek Stanislaw Ignacy Witkiewicz, door velen beschouwd als één van de belangrijkste Poolse schrijvers van de twintigste eeuw.

Spectaculairder is het programma van De Bezige Bij. Met veel spanning wordt hier uitgezien naar de verschijning van De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch. Uit de schaarse mededelingen van de uitgeverij mag worden afgeleid dat het één van Mulisch' dikste boeken wordt. De zojuist 65 jaar geworden schrijver gaat hierin onder meer in op de vraag of de hoogontwikkelde mens op het punt staat de hemel te begrijpen en "op te rollen'. Tegelijk met de roman verschijnt een bibliografie van Mulisch door Marita Mathijsen en een schrijversprentenboek.

Andere nieuwe produkties bij de Bezige Bij zijn De ruimte van Sokolov, een roman van Leon de Winter over een alcoholistische straatveger in Tel Aviv en een bundel verhalen over Amerika van de auteur van het veel geprezen Ai, Jamaica!, Stephan Sanders.

Haute couture

Gelukkig zijn er ook uitgevers die geen oud fonds hebben om op terug te vallen omdat ze pas kort bestaan. Zij moeten wel nieuwe titels uitbrengen. Een opmerkelijk frisse lijst presenteert daarom het vorig jaar begonnen Atlas. Over twee weken verschijnt hier Geheime dame, een documentaire roman van Mensje van Keulen over de vrouwelijke escapades van Maarten 't Hart. Ze beschrijft hierin onder meer hoe ze haar mannelijke collega bijstaat bij het kopen van haute couture pakjes en damespruiken. Andere verrassingen beloven de eveneens van de Arbeiderspers overgelopen Benno Barnard en Kristien Hemmerechts. Barnard komt met Het gat in de wereld, overpeinzingen over Antwerpen, Texas, Praag, Mariënbad en Triëst. Hemmerechts met Wit zand, een roman over een desolate man die met zijn minnares zijn intrek neemt in een oud vervallen hotel.

Vooruitlopend op de boekenweek 1993 die in het teken zal staan van de biografie en de autobiografie verschijnt bij Querido in januari een bundel met oude en nieuwe autobiografische teksten van Hella Haasse. Ze laat hierin zien wat het eiland Java, waar de roman Heren van de thee gesitueerd was, heeft betekend voor haar eigen ontwikkeling. Tegelijkertijd brengt Querido zes oude romans van Haasse in de Salamander-reeks.

Kleine uitgevers

Nieuwe romans zijn aangekondigd van Hellema, Brakman, Tomas Lieske en Doeschka Meijsing. Verder ook bij Querido veel oud werk: de verzamelde sonnetten van Jan Kuijper, de verzamelde gedichten van C.O. Jellema, en een nieuwe keuze uit de essays van Abel Herzberg.

Veel debuten van dit najaar komen van de kleine uitgevers. Prometheus beet vorige week al de spits af met het debuut van Flip Schrameijer. Volgende week komt Nijgh & Van Ditmar met Weg van loze dromen, een ideeënroman over de jaren tachtig van criminoloog Herman Franke. Daarna komt de slavist Jan Hontscharenko bij Arena met een autobiografische roman over de zoektocht die hij heeft ondernomen naar zijn wortels in de Sovjet Unie. Bij Van Gennep verschijnt een verhalenbundel uit de voetbalwereld van de hand van Chris Keulemans, de oprichter van het invloedrijke literaire centrum Perdu.

Het meest opmerkelijke debuut komt misschien wel van G.A.van Oorschot. Hier wordt een soort vervolg aangekondigd op Bij nader inzien van J.J. Voskuil. Een van de hoofdpersonen uit deze roman, Henriëtte, is gebaseerd op Frida Vogels die nu zelf ook een boek heeft geschreven. Het heet De harde kern en is waarschijnlijk even dik en even autobiografisch als het boek van Voskuil. Volgens de berichten heeft de nu 62-jarige vertaalster er bijna veertig jaar aan gewerkt. Lijkt de Berta Mees van Vogel, zo vraagt Van Oorschot in zijn prospectus, op de Henriette van J.J. Voskuil?