Antiquarenbeurs in het teken van Columbus

14e Internationale Antiquarenbeurs. 11-18u. Joseph Haubrich-Hof 1, Keulen. T/m 13 sept.

KEULEN, 11 SEPT. Toen Columbus vijf eeuwen geleden terugkeerde van zijn tocht naar Amerika, was zijn eerste reisbrief al in het Spaans gepubliceerd. Maar de vorsten en wetenschappers van Europa lazen vooral Latijn, en dus werden zijn wederwaardigheden in 1493 vertaald. De Latijnse versie van Columbus' Brief over de onlangs ontdekte Indische eilanden is een van de pronkstukken van de 14e Internationale Antiquarenbeurs, die gisteren in Keulen begon. Wie 800.000 gulden voor dit onspectaculair gebonden boek te veel vindt, kan in de kraampjes ook goedkopere Columbus-curiosa vinden: een Japanse houtsnede bij voorbeeld, waarop de bebaarde ontdekkingsreiziger is afgebeeld als een 19de-eeuwse zeebonk, tegen een Mount Fuji-achtige achtergrond.

De tweejaarlijkse antiquarenbeurs, met 200 deelnemers uit 18 landen de grootste ter wereld, lijkt in het Columbusjaar beheerst te worden door de Amerikaanse recessie en de val van de dollar. Het aanbod is groot en de drie zalen van de Keulse Kunsthalle zijn van muur tot muur gevuld met zeldzame boeken, prenten en autografen. Maar bij de opening maakten de handelaren zich vooral bezorgd om het wegblijven van (tal)rijke Amerikaanse verzamelaars.

Voor de bezoeker die niet komt om te kopen, is de beurs een eenmalige tentoonstelling waar de ene verrassing na de andere wacht. Natuurlijk, er zijn de bekende topstukken - tulpenboeken uit de zeventiende eeuw, eerste drukken van Boswells Life of Johnson, een Franse uitgave van de Grote Blaeu Atlas, de Metamorfosen van Ovidius geïllustreerd door Picasso. Maar behalve gewoon zeldzame boeken worden ook veel rare boeken aangeboden. Een Frans antiquariaat biedt een "slagersjaarboek van de stad Parijs en de banlieue' aan: bloedrood gebonden goud op snee, 700 gulden. Het enige Luxemburgse antiquariaat verkoopt - speciaal bewaard voor Keulen - een boek met Eau de Cologne-recepten.

Niet ver van een album met badontwerpen uit de jaren dertig (4500 gulden) ligt een onooglijke uitgave van Goethes Ueber den Zwischenkiefer, een wetenschappelijk werkje waarin de universele schrijver zijn ontdekking van het "intermaxillarisch bot' ontvouwde. Het verkruimelde pamflet heeft vijf uitvouwbare illustraties, maar zelfs de in wetenschapsgeschiedenis gespecialiseerde Amerikaanse verkoper zegt geen idee te hebben welk bot Goethe precies bedoelde. De antiquaar naast hem heeft een duidelijker specialisatie. Hij handelt in bijzondere uitgaven van Hoffmanns Struwwelpeter (Piet de Smeerpoets). In zijn kraam staat onder meer een anti-nazistische parodie uit 1933 (met "Cruel Heines' en "Shock Troup Adolf').

Trends zijn er op deze door de Internationale Antiquarenbond (ILAB) georganiseerde beurs niet te ontdekken - of het moest de opkomst zijn van Koreaanse handelaars, die tot verbazing van hun collega's nog veel boekwerkjes onder de vijftig gulden aanbieden.

Ondanks de sombere verwachtingen was het gistermiddag druk op de antiquarenbeurs. De deuren gingen om 4 uur open en om vijf over vier waren de eerste aankopen al gedaan; een door Hemingway becommentarieerd exemplaar van In Our Time (45.000 gulden) was al niet meer te bezichtigen. Het Leidse antiquariaat AioloZ, dat onlangs in het nieuws kwam doordat het een bijzondere verzameling brieven van Nederlandse kunstenaars aanbood, had na een uur al de helft van de in de beurscatalogus opgenomen stukken verkocht.