Aantijging FIOD over zwart werken schokt Thuiszorg

AMSTERDAM, 11 SEPT. “We waren best geschokt gisteren”, zegt Marja Mesters, secretaris van de Landelijke Thuiszorg Koepel. Gisteren werd door een publikatie in Verpleegkunde Nieuws bekend dat de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) een onderzoek doet naar zwart werken in de thuiszorg. In deze branche zouden voor miljoenen aan zwart geld omgaan.

“Het lijkt nu of die verpleegkundigen en verzorgenden de schuldigen zijn”, aldus Mesters. “Maar die bemiddelingsbureaus wisten heel goed dat er CAO-eisen bestaan en dat er belasting moet worden betaald.” Ook wijst ze naar de verzekeraars, waarvan er vele met bemiddelingsbureaus in zee zijn gegaan om zo goedkoop mogelijk aan de grote vraag naar thuiszorg te voldoen.

De georganiseerde thuiszorg bestaat uit drie segmenten. Vanouds zijn er stichtingen voor kruiswerk en gezinsverzorging (tegenwoordig grotendeels onder één dak onder de noemer thuiszorg), die zijn aangesloten bij de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg. Daarnaast bestaan er particuliere bureaus. Vijftien daarvan hebben zich verenigd in de Landelijke Koepel Thuiszorg. Samen hebben zij ongeveer drieduizend mensen in vaste dienst. Over het algemeen volgen deze bureaus bij de betaling van hun medewerkers een CAO, zij het dat de ene een andere CAO volgt dan de andere (bijvoorbeeld Kruiswerk of Bejaardenoorden). Het derde segment bestaat uit bemiddelingsbureaus, waar de zorgverleners niet in dienst van het bureau werken, maar freelance. Er zijn een kleine tweehonderd van zulke bemiddelingsbureaus. Vele daarvan zijn onderdeel van het Netwerk Thuiszorg Nederland.

Een van de aspecten van het Plan Simons is dat er meer concurrentie mogelijk wordt in de zorgsector. Dat geldt ook voor de thuiszorg. Hoewel enkele particuliere bureaus al vele jaren bestaan, schieten ze de laatste tijd als paddestoelen uit de grond. Die particuliere bureaus werken veel goedkoper dan bijvoorbeeld de wijkverpleging. Een uur wijkverpleging kost alles bij elkaar 112 gulden, aldus Mesters. Een uur zorgverlening door een van de vijftien organisaties die bij de Landelijke Koepel zijn aangesloten kost 30 tot 50 gulden. Bemiddelingsbureaus duiken daar nog eens een ruim onder.

Het idee achter de bemiddelingsbureaus is dat de zorgverleners op freelance-basis werken. Zij moeten dan zelf hun belastingaangifte doen. Het bureau strijkt slechts een bedrag op voor bemiddelings- en/of administratiekosten. Het is niet alleen de vraag of al deze zorgverleners hun inkomsten wel netjes hebben opgegeven, maar ook of er werkelijk sprake is van zwarte inkomsten. Mocht de FIOD tot de conclusie komen dat toch sprake is van loondienst, dan kunnen ook nog aanslagen loonbelasting worden opgelegd aan de bureaus. In dat geval zal waarschijnlijk ook de bedrijfsvereniging BVG nog vorderingen instellen voor premies werkloosheidswet, ziektewet en WAO. Mesters is bang dat zelfs de cliënten een aanslag kunnen krijgen, namelijk als bepaalde werkverhoudingen zo worden geïnterpreteerd dat de zorgverlener in dienst is bij de cliënt.

Mesters, die zelf al vier jaar een bureau voor thuiszorg heeft, kreeg zelf ook een formulier van de FIOD toegestuurd. Zij kon, evenals de andere bureaus die bij de koepel zijn aangesloten, volstaan met het terugsturen van een kopie van de loonbelastinglijst. De koepel is anderhalf jaar geleden opgericht, juist om zich te kunnen profileren tegen de bemiddelingsbureaus. Mesters: “Bij ons heb je kwaliteitsgaranties, bij zo'n bemiddelingsbureau niet. De ene verzekeraar kijkt wel naar kwaliteit, maar de andere gaat het alleen om het geld. Ik ken wel een bemiddelingsbureau dat correct werkt, maar dat is een uitzondering.” Deze situatie is mede mogelijk gemaakt doordat de overheid geen kwaliteitseisen heeft geformuleerd voor de thuiszorg, aldus Mesters. “We zijn daarvoor verscheidene keren bij het ministerie van WVC langsgeweest, maar het wordt steeds op de lange baan geschoven.” Er bestaat wel een Europese norm, waar men zich vrijwillig aan kan confirmeren. De leden van de koepel stellen hieraan te voldoen. Volgens de koepel bestaat het gevaar dat de 2.500 mensen die nu door de FIOD worden verdacht van belastingontduiking hieraan een dusdanige kater overhouden, dat ze de thuiszorg de rug toe zullen keren. “Een slechte zaak voor de sector die kampt met een chronisch personeelsgebrek.”