Utrechtse vuilnismannen krijgen soms iets extra's

De Utrechtse politie heeft vanmorgen opnieuw drie vuilnismannen aangehouden die worden verdacht van het aannemen van steekpenningen. Acht vuilnismannen staan nu onder verdenking. De politie verwacht nog meer aanhoudingen.

UTRECHT, 10 SEPT. De aangehouden vuilnismannen worden ervan verdacht bij bedrijven tegen betaling extra partijen afval te hebben afgevoerd. Volgens directeur J.J. van Rhijn van de gemeentelijke reinigingsdienst die na een klacht zelf aangifte bij de politie heeft gedaan, ging het niet meer om fooien, maar was er sprake van het afdwingen van geld. “Als het geld er niet kwam, werd de dienst niet verricht.”

De verdachten zouden op deze manier drie- tot vijfhonderd gulden per week extra hebben opgestreken, maar Van Rhijn noemt die bedragen absurd. “Als het om zoveel geld ging, zouden we echt met mafia-praktijken te maken hebben en ik ken de Nederlander goed genoeg om te weten, dat ie dat niet zou pikken.”

Inmiddels is de stemming bij de vuilnismannen in mineur. Veel respect hebben ze nooit genoten, maar nu worden ze door het publiek ook nog eens als boeven bejegend. Een vuilnisman: “Het is heel erg als mensen opeens zo naar je kijken. En je hoort het niet alleen op straat, maar ook in je familie.” De chauffeur van een vuilnisauto wijst geëmotioneerd op een stapel kratten en dozen. “Kijk, dit nemen we dus niet meer mee.”

De winkeliersvrouw staat echter op de stoep en wappert met de nota van de reinigingsdienst, waaruit blijkt dat zij een extra tarief betaalt. Na rijp beraad besluiten de mannen de stapel toch maar mee te nemen. “Dit valt nog mee, maar als we door Lombok rijden, zit de auto na zeven winkels vol. Dan hebben we acht ton opgehaald.” Lombok is een wijk met veel allochtone winkels.

Veel meer willen ze er niet over kwijt, want de zaak ligt nu te gevoelig. Maar enige zelfspot blijft aanwezig: “Mag ik straks je oude Parkerpennen?”.

Misstanden zouden zich vooral voordoen in de horeca en bij levensmiddelenzaken. De eigenaar van een café in de binnenstad wil na enig aandringen wel toegeven dat hij regelmatig wat geeft. “Vijf gulden of twee pilsjes. De gemeente zelf vangt met die afvaltarieven goed geld, hoor. Ik heb net containers aangeschaft waarvoor ik jaarlijks negenduizend gulden betaal. Die vuilnismannen worden waarschijnlijk onderbetaald, maar zij houden wel de straat schoon.”

Het fooienstelsel beperkt zich niet tot de binnenstad. In een van de buitenwijken vertelt een groenteboer dat hij elke week een tientje geeft “en met Kerstmis iets extra's, een bakkie mandarijnen of zo. Dat doen we al zestig jaar. En ze vragen 't niet. Ze zeggen zelf: jullie hoeven niks te geven, hoor.”

Voorzitter M. Hellemans van de Ondernemersvereniging Centrum Utrecht geeft toe dat hij zelf ook wel eens vijf gulden heeft gegeven toen hij met een grote partij karton zat, maar daar bleef het bij. Acht jaar geleden heeft de ondernemersvereniging al eens bij de reinigingsdienst geklaagd over deze betalingen, “maar dat heeft blijkbaar niet tot stappen geleid”, aldus Hellemans. “Wat er nu gebeurt, vind ik niet goed te praten, maar het gaat mij te ver om alleen de vuilnismannen aansprakelijk te stellen. Wij hebben ze zelf verpest. Als de winkeliers hun poot hadden strak gehouden, was het nooit zo ver geëscaleerd. Als de vuilnismannen gestraft worden, moet dat ook gebeuren met de betrokken winkeliers.”

De gemeenteraadsfractie van Groen Links had begin dit jaar al klachten ontvangen over ongeoorloofde betalingen en de medezeggenschapscommissie van de reinigingsdienst gewaarschuwd. Volgens raadslid Th. de Jong gaat het nu nog om incidenten, “maar als nu niet wordt ingegrepen, wordt het steeds aanlokkelijker. We moeten echter oppassen voor een eenzijdig beeld. Het probleem wordt veroorzaakt doordat mensen op een goedkope manier van hun afval af willen.”

De remedie is volgens De Jong een wettelijke verplichting voor alle bedrijven om een afvalstoffenplan te maken. “Dat moet ook gelden voor de snackbar. Het hoeft geen glimmende brochure te zijn, maar een inzichtelijke boekhouding: dat komt het bedrijf binnen, dat gaat er uit en daar is het afval. De afvaltarieven gaan nog gigantisch omhoog. Dus als je dit niet goed regelt, wordt de situatie alleen maar erger.”