Tovenaar die spreuk lijkt te zijn vergeten

AMSTERDAM, 10 SEPT. De meeste journalisten zijn vertrokken uit Sveti Stefan, nog slechts een twintigtal toeschouwers is overgebleven en Fischer is de kluts kwijt. Gisteren won Spasski de vijfde matchpartij en de stand is nu 2-1 voor Spasski. Fischer leek gisteren op een tovenaar die zijn magische spreuk is vergeten. Veel vertoon en spektakel, maar het konijn bleef weg.

Een tijdelijk pionoffer, concentratie van de stukken tegen de vijandelijke koning en ten slotte een stukoffer. De ingrediënten voor een briljante partij, maar met de concrete berekening van de varianten was van alles mis. Van Fischers koningsaanval kwam niets terecht en de "tijdelijk' aan Spasski geschonken pion liep naar dame. Vooral bitter moet het zijn geweest dat het erg leek op sommige partijen Kasparov-Karpov, maar dan totaal mislukt. Harde tucht en ernstige studie, dat moet het parool voor Fischer nu zijn. Het kan er nog van komen. Maandag was weer schelddag (nu tegen Time-Warner Inc. en de Amerikaanse belastingdienst), maar dinsdag kreeg Fischer, als een moderne schaker, computerles. Laat, maar misschien nog niet te laat. Een match om tien winstpartijen kan lang duren. Bedenk dat de eerste tweekamp Karpov-Kasparov na vijf maanden werd gestaakt bij de stand 5-3.

Wit Fischer- Zwart Spasski, vijfde partij.

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. c2-c3 0-0 9. h2-h3 Pc6-b8 10. d2-d4 Pb8-d7 11. Pb1-d2 Lc8-b7 12. Lb3-c2 Tf8-e8 13. Pd2-f1 Le7-f8 14. Pf1-g3 g7-g6 15. Lc1-g5 h7-h6 16. Lg5-d2 e5xd4 17. c3xd4 c7-c5 Tot hier hetzelfde als in de derde partij, waar zwart na 18. Lf4 cxd4 19. Pxd4 Pe5 prettig kwam te staan. 18. d4-d5 Dit leidt tot een veel interessanter strijd. Het lijkt op een stelling die vaak tussen Kasparov en Karpov voorkwam. 18...Pd7-b6 19. Ld2-a5 Pf6-d7 20. b2-b3 Lf8-g7 21. Ta1-c1 Dd8-f6 22. Tc1-b1 b5-b4 23. Pg3-e2 Df6-e7 24. a2-a3 De juiste actie, maar niet op het goede moment. 24...b4xa3 Die krijg ik nog wel terug, zal Fischer gedacht hebben, maar het loopt anders. 25. La5-c3 f7-f5 Deze scherpe zet, waarmee zwart zijn hele koningsvleugel opoffert, is nu mogelijk, omdat de zwarte a-pion zeer sterk wordt. 26. Lc3xg7 26. exf5 Pxd5, ook heel scherp, ziet er ook goed uit voor zwart. 26...De7xg7 27. Pe2-f4 f5xe4 28. Pf3-h4 Dit leidt ten slotte slechts tot materiaalverlies. 28. Lxe4 Pf6 29. Lxg6 Txe1+ 30. Dxe1 Pbxd5 31. Pxd5 is misschien ook niet aantrekkelijk, maar toch kansrijker. Wit valt onstuimig aan, maar er komt niets van terecht. 28...g6-g5 29. Pf4-e6 Dg7-f6 30. Dd1-g4 Pb6xd5

De droom is uit. Nu blijkt dat wit beslissend materiaal moet verliezen. 31. Dxe4, met de dreiging 32. Dh7 mat, wordt weerlegd door 31...Pf8 en na 31. Lxe4 of 31. Txe4 wint zwart met 31...Pe5 31. Pe6xg5 h6xg5 32. Dg4xd7 Pd5-b4 33. Dd7xb7 Pb4xc2 34. Te1xe4 a3-a2 Triomf van de door wit zo achteloos geschonken a-pion. Zwart wint een toren en Fischer had hier op moeten geven. 35. Tb1-f1 Pc2-b4 36. Te4-g4 a2-a1 D 37. Tf1xa1 Df6xa1+ 38. Kg1-h2 Da1-g7 39 Db7-f3 Dg7-e5+ 40. g2-g3 Te8-f8 41. Df3-g2 De5-f6 42. f2-f4 Ta8-a7 43. Tg4xg5+ Ta7-g7 44. Tg5-h5 Df6-e6 45. g3-g4 Tf8xf4 Wit gaf op.