Na dood blauwhelmen; Uitbreiding mandaat van VN-missies

NEW YORK/GENEVE, 10 SEPT. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties treft voorbereidingen voor een ingrijpende uitbreiding van de bevoegdheden en de bewapening van VN-eenheden bij vredesoperaties.

De secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros Ghali, zal naar verwachting deze aanbeveling in een rapport aan de Veiligheidsraad doen. De uitbreiding heeft tot doel de veiligheid van VN-militairen te vergroten. Om de VN-militairen in Bosnië-Herzegovina te beschermen moeten deze worden aangevuld met 6.000 man, die zijn uitgerust met zwaarder materieel dan waarover reeds aanwezige "blauwhelmen' nu beschikken. In de Veiligheidsraad wordt tevens gesproken over een voorstel alle militaire vluchten boven het gebied te verbieden.

In de ontwerp-tekst van twee aanvullende resoluties die de Veiligheidsraad de komende dagen bespreekt wil Frankrijk tevens de geweldsinstructie ("rules of engagement') voor VN-troepen uitbreiden. Tot dusver hebben VN-militairen die deelnemen aan vredesoperaties slechts in zeer beperkte gevallen het recht om terug te schieten, en dan alleen strikt uit zelfverdediging.

Directe aanleiding tot nieuwe maatregelen is de dood van twee Franse VN-militairen, die dinsdagavond met hun konvooi nabij Sarajevo werden beschoten. Generaal Hussein Ali Abdul Razek, de Egyptische bevelhebber van de VN-vredesmacht ter plekke, heeft gisteren direct Bosnische moslims aansprakelijk gesteld voor deze, wat hij noemde, “moedwillige aanval”.

Voor het eerst hebben de VN gisteren ook officieel bevestigd dat het vorige week verongelukte Italiaanse vliegtuig met hulpgoederen is neergeschoten, waarschijnlijk met twee raketten. Een VN-woordvoerder heeft meegedeeld dat het toestel uit de lucht is gehaald boven gebied dat door Kroatische troepen wordt gecontroleerd.

De Veiligheidsraad van de VN, gisteravond op verzoek van Frankrijk in spoedzitting bijeen, hield een minuut stilte in acht. Zowel de Franse minister van buitenlandse zaken, Roland Dumas, als de speciale VN-gezant Cyrus Vance, die samen met co-voorzitter van het Geneefse vredesberaad Lord Owen gisteren naar het voormalige Joegoslavië is vertrokken, hebben de aanslag scherp veroordeeld. Dumas sprak van “een oorlogsmisdaad”, terwijl Vance de aanval betitelde als “een koelbloedige moordaanslag”.

Frankrijk oefent grote druk uit op de overige vier permanente leden van de Veiligheidsraad - de VS, Groot-Brittannië, Rusland en China - om de actie te veroordelen en snel tot grotere bescherming van de VN-vredesmacht ("Unprofor') te besluiten. De Franse minister van defensie, Jean-Claude Mallet, is voor spoedberaad met onder-secretaris-generaal, de Brit Marrack Goulding (verantwoordelijk voor VN-vredesoperaties), in New York aangekomen.