Met de tram de lucht in

De Schwebebahn is op 24 stations te bestijgen - met een Duitse strippenkaart of enkel kaartje. De treinen rijden overdag om de 3 à 4 minuten. De Schwebebahn is het gehele jaar door geopend. Niet alle perrons zijn voor rolstoelgebruikers of per roltrap toegankelijk.

Hoe leg je een dertien kilometer lange trambaan aan dwars door de stad? Op de grond, of onder de grond? In Wuppertal wisten ze er raad mee en hingen hem acht meter boven de grond, nu al weer zo'n honderd jaar geleden. De Wuppertaler Schwebebahn, onderdeel van de officiële monumentenlijst en museumstuk in actieve dienst, is tegen de prijs van een openbaar-vervoerkaartje achttien uur per dag te betreden.

De "Schwebebahn' is iets heel anders dan een "Hochbahn', waarvoor een dam moet worden opgeworpen die uitzicht en doortocht belemmert. De zweefbaan is transparant en uitnodigend, en is voor zowel passagier als passant een integraal onderdeel van de ruimte. Je zweeft er zo vrolijk mee over de stad dat het lijkt alsof je in een kermisattractie zit. Die indruk wordt versterkt doordat de wagentjes ondersteboven rijden en je gewoon rechtop zit - op het plafond als het ware.

Het idee voor de omgekeerde "zweeftram' leverde hofconstructeur Carl Eugen Langen rond 1890. Langen, die naam had gemaakt in de suikerindustrie, bouwde een fiets met de wielen boven. Onder een balk waaraan trappers zaten, kwam de fietser te zitten. Langen merkte dat fietsen in deze houding - ondersteboven dus - minder moeite kostte dan gewoon recht op de weg, en hij besloot zijn ontdekking uit te breiden naar andere transportmiddelen.

Wuppertal, dat toen als stad nog niet bestond en waarvan de beide delen Elberfeldt en Barmen met elkaar moesten worden verbonden, presenteerde zich als ideaal experimenteerveld voor Langens vondst. De weerstand tegen zijn uitvinding was aanvankelijk niet gering. "Satanswerk' noemden grondeigenaren het project, omdat ze vreesden dat het de waarde van hun onroerend goed zou aantasten. De waarde van de huizen waar het curiosum aan voorbij zweeft, stijgt echter tot op de dag van vandaag. In de plaatselijke kranten verschenen adviezen over het gebruik van regenschermen als parachutes in geval van nood. Twee jaar werd er gebouwd en proefgezweefd, totdat op 24 oktober 1900 keizer Wilhelm II de inaugurele rit maakte. De monarach bleef ongedeerd en zijn Keizerwagen kun je ook vandaag nog voor bruiloften en partijen huren.

Nog nooit, zo verzekeren ze in Wuppertal desgevraagd, is er met de zweefbaan ook maar één ernstig ongeluk gebeurd. Het rollend materiaal en het raamwerk van de uit staal en gietijzer opgebouwde pilaren worden voortdurend gecontroleerd. Een kilometer zweefbaan, heeft Openbare Werken Wuppertal uitgerekend, zou tegenwoordig niet meer hoeven te kosten dan een kilometer conventionele trambaan. De meerwaarde van de bezienswaardigheid wordt daarbij buiten beschouwing gelaten evenals het milieuaspect: de zweefbaan is geluidsarm. Ze piept gezellig, en als ze een beetje luider piept, dan weten ze in Wuppertal dat er regen in de lucht zit.