"Het was bijna zelfmoord zoals wij hier speelden'

EINDHOVEN, 10 SEPT. Bondscoach Dick Advocaat was vooraf niet erg gelukkig geweest met het vooruitzicht dat hij tegen Italië moest debuteren.

De Hagenaar vond de door het sectiebestuur geregelde Zuideuropese opponent als sparringpartner van een te zwaar kaliber. Zeker gezien het tijdstip, twee weken voor de eerste WK-kwalificatie-interland in Noorwegen. Daarbij kwam het gegeven dat Nederlanders nu eenmaal nooit voluit gaan in een oefeninterland. Gisteravond werden de bange voorgevoelens van Advocaat werkelijkheid. Het Nederlands elftal werd vrijwel weggespeeld door het herboren Italië, al viel dat aan de uitslag (2-3) niet af te lezen.

De machteloosheid en de defensieve desorganisatie bij Oranje deed in veel opzichten denken aan het laatste EK-optreden tegen Denemarken. Die negatieve lijn werd in Eindhoven doorgetrokken. Als het Nederlands elftal met al zijn offensieve bedoelingen flink onder druk wordt gezet, vallen de doelpunten vanzelf. De Italianen legden de manco's van Oranje op een schrijnende manier bloot. En dat kan voor Gullit c.s. alleen maar een goede les zijn geweest voor de rest van de interlands dit seizoen, die de weg moeten plaveien naar het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten. Hoewel hij het gisteren nog steeds niet eens was met de om commerciële redenen geplande ontmoeting tegen Italië, mag Advocaat hopen dat er nu een aantal spelers is wakker geschud. Dan heeft de ongewenste interland toch nog zijn nut gehad.

De bondscoach, die na het duel met zijn voorganger Rinus Michels de wedstrijd evalueerde, toonde weinig sporen van paniek. Als het aan hem ligt blijft het Nederlands elftal de ingeslagen weg vervolgen. Dus met aanvallend voetbal en drie spitsen. “Want ik ben nog steeds van mening dat we op het hoogste niveau prima resultaten kunnen halen als dit systeem goed wordt uitgevoerd.”

Een opvatting die haaks stond op de uitlatingen van aanvoerder Ruud Gullit. De rechtsbuiten eiste na te zijn vernederd door zeker zes van zijn ploeggenoten van AC Milan, meer defensieve zekerheden. Advocaat: “Dan bedoelt hij een systeem met twee spitsen. Maar ik vind het toch wel een beetje snel om daar nu weer op terug te vallen. We zullen alleen achterin wat beter afspraken moeten maken.” Gullit echter: “Het had vanavond wel 2-8 kunnen zijn, zoveel kansen hebben die Italianen gehad. Ik hoop dit niet meer mee te maken. In de rust ben ik vreselijk pissig en gefrusteerd geweest. Ik wilde graag, maar ik werd nauwelijks aangespeeld. Ik stond constant voor een dilemma. Een bal ophalen mocht ik niet en als ik voorin bleef hangen stond ik op een eiland. Kortom, ik kon mijn ei niet kwijt. Daarom was ik blij toen ik in de tweede helft, na de wissel van Bergkamp, in het centrum kon spelen. Italië schermde de vleugels goed af en stoorde op het middenveld. Daardoor raakten wij in de opbouw alle ballen kwijt. Het was bijna zelfmoord, zoals we speelden.”

Het moet dus weer anders, terwijl het Nederlands elftal al met een voor Gullit gepleegde omzetting het veld betrad. Rijkaard was wat meer in het centrum geposteerd en Jan Wouters gaf Gullit op de rechterflank rugdekking, zodat hij niet te veel energie hoefde te verspillen aan verdedigend werk. Oranje voerde zo min of meer het Ajax-systeem uit, met Rijkaard in de rol van Jonk. Na de rust verving Advocaat de slordige De Boer voor Aron Winter, die toen op de positie van Wouters ging spelen. De verdediger van Bayern München nam de taak van De Boer als mandekker over.

Gullit wist echter zelden zijn directe tegenstander, Alberto di Chiara van Parma, te passeren. Maar ook de andere twee Nederlandse spelers van Milan lieten het afweten. Van Basten raakte in de tweede helft drie ballen. Dat was hem niet helemaal aan te rekenen, want hij werd slecht bediend, maar aan de andere kant nam hij weinig initiatief om los te komen van zijn ploeggenoot Alessandro Costacurta. Van Basten klaagde achteraf over “het altijd maar weer moeten presteren”. Hij had dus beter niet kunnen spelen. Rijkaard verzette veel werk zonder enig rendement. Hij hinkte voortdurend op twee gedachten: verdedigen of aanvallen. Het ging beide niet goed.

Het Nederlands elftal opende nog veelbelovend. Een pass van Bryan Roy werd ingetikt door Dennis Bergkamp. De Italianen kregen vervolgens twee kansen om gelijk te maken, maar Oranje bouwde de voorsprong verder uit na aangeven van Van Basten en een fraai lobje van Bergkamp. Het Nederlands elftal kreeg daarna in de eerste helft nog een kans.

De Italianen dicteerden verder het spel. De ploeg, die geheel tegen zijn traditie in aanvallend is gaan voetballen nadat het Europees kampioenschap in Zweden werd gemist, zette Oranje vast op het middenveld. Arrigo Sacchi, de nieuwe bondscoach, liet de Azzurri dezelfde forechecking doen, waarmee hij als trainer van AC Milan succes oogstte. Nederland raakte er door uit balans, leed veel balverlies en er vielen levensgrote gaten omdat de linies niet aansloten. Eranio bracht Italië terug in de wedstrijd, de gelijkmaker van Baggio kwam uit een strafschop (na een overtreding van Wouters op Di Chiara), maar had net zo goed uit een van de vele kansen kunnen ontstaan. Doelman Menzo behoedde Nederland echter voor een groter drama. Ook in de tweede helft, toen de voorspelbare winnende treffer van Vialli eigenlijk nog lang op zich liet wachten.

Dick Advocaat bofte met de lichte enkelblessure van Bergkamp. Daardoor kon hij Gullit laten staan, toen John van 't Schip voor nieuwe impulsen moest zorgen. De verdiende wissel van de aanvoerder van Oranje, die nog eens beweerde dat hij komend weekeinde absoluut niet weer op de tribune zal zitten bij AC Milan, zou een hoop heibel veroorzaakt hebben, waar de bondscoach op dit moment geen behoefte aan heeft. Advocaat wil verjongen noch experimenteren. Toch heeft het duel met Italië allerminst bewezen dat het Nederlands elftal in de huidige samenstelling rijp is voor de wereldtop.