Manifest over invloed van commercie op film

VENETIË, 9 SEPT. Gesterkt door telegrammen en brieven van wegblijvers als Scorsese, Fellini en Altman, luisterde afgelopen zondag in het Hôtel des Bains (waar Visconti indertijd zijn film Dood in Venetië situeerde) een internationaal gezelschap illustere cineasten het 49ste Filmfestival van Venetië op met een uren durende vergadering over de penibele situatie van de auteursfilm. De een na de ander legde een zorgelijke verklaring af en tot besluit werd een manifest opgesteld. Daarin legden zo'n 25 filmers en de Franse minister van cultuur Jack Lang voornamelijk het voornemen vast om tijdens het volgende Venetiaanse Filmfestival verder te praten en te zoeken naar manieren om te vechten voor "meer vrijheid en geschikt om de processen die zich nu voordoen ten goede te laten keren'. Met die even diplomatieke als cryptische formule wordt bedoeld dat men zich dan zal beraden op de desastreuze invloed van de commerciële Amerikaanse filmmaatschappijen op de Europese filmkunst.

Ook gisteren werd er druk vergaderd, zij het in veel kleiner comité. Het onderwerp van de discussie was een nieuwe lokatie voor de slotavond komende zaterdag, aangezien het Piazza San Marco door de Minister van Cultuurgoed persoonlijk tot verboden gebied was verklaard. Hoewel de Venetiaanse burgemeester het nog steeds over "machtsmisbruik' heeft, en de festivaldirectie zich nog altijd slachtoffer voelt van een overval, heeft men toch geijverd voor een ander monument: het binnenhof van het Palazzo Ducale. Daarvoor is toestemming verkregen, onder allerlei voorwaarden die de "integriteit' van die plaats moeten waarborgen, waar eeuwen terug de regerende Dogen uitkeken over water en gondels.

Wie weet krijgt de Engelse cineaste Sally Potter zaterdag in het Palazzo Ducale een prijs voor haar hier uitermate positief ontvangen film Orlando, naar de gelijknamige roman van Virginia Woolf. Onder Potters regie gaf actrice Tilda Swinton (vorig jaar in Venetië bekroond voor haar rol in Edward II van Derek Jarman) geniaal gestalte aan Woolfs titelheld, die niet alleen vierhonderd jaar geschiedenis overleeft, maar bovendien halverwege die periode van sekse verandert. In een theatrale, door de Nederlandse ontwerpers Jan Roelfs en Ben van Os weelderig ingerichte setting en gekleurd in door de schilderkunst beheerste beelden (van Hollandse meesters tot Engelse Prerafaëlieten) volgen wij hem/haar. Orlando moet beurtelings het eeuwenoude bedrog van mannen en vrouwen incasseren tot zij, aangekomen in onze tijd, echt kan gaan leven. Eindelijk is zij vrij en in staat om het verleden achter zich te laten. Het knappe van Potter is, afgezien van haar soms magistrale vormgeving en zoete ironie, dat zij de filosofische gedachten achter Orlando's androgynie en Woolfs emancipatieboodschap schijnbaar gedachteloos verwerkte in een film die in de eerste plaats een festijn voor de zinnen moest worden.

Daarentegen moet de film De sentimentele politieman van de Russische Kira Moeratova als mislukt worden beschouwd. Na haar wanhopige film Het asthenisch syndroom wilde Moeratova nu iets lichters maken. Zij bedacht een komisch verhaaltje rond een vondelingetje en de politieman die het kind aantrof in een veldje groene kool en leefde zich uit in clowneske, absurdistische scènetjes. Samen wil dit maar geen film worden, het blijven afzonderlijke acts van acteurs met leutig opengesperde ogen. Alleen de baby, een rossige wolk, is onweerstaanbaar.