Het monetaire anker

HOGER EN HOGER stijgt de rente in Europa. In het financiële spanningsveld dat is ontstaan tussen een bodemloze dollar en een geharde Duitse mark raken steeds meer Europese landen klem met hun munt.

Vorige week verhoogde Italië zijn rentetarieven met 1,75 procentpunt ter verdediging van de lire en leende Groot-Brittannië 10 miljard ecu (23 miljard gulden) om het pond te stutten. Geen van beide maatregelen maakte een blijvende indruk op de valutamarkten. De lire en het pond dobberen verder aan de onderkant van het Europese Monetaire Stelsel (EMS). In Scandinavië sloeg de financiële orkaan gisteren toe. Zweden verhoogde het disconto tot 24 procent om de kroon op koers te houden; Finland devalueerde zijn munt en liet de schaduwkoppeling aan de D-mark los.

De D-mark is het anker voor de Europese valuta in het EMS en voor landen die zich voorbereiden op toetreding tot de Europese ruimte, zoals Noorwegen, Zweden, Finland, Oostenrijk en Zwitserland. Wie aan het Duitse anker wil liggen, betaalt een prijs in de vorm van hoge rente, in de hoop daarvoor op den duur een lage inflatie en een stabiele wisselkoers terug te krijgen. Dat proces kost tijd en de aanpassingen doen pijn.

Dit weekeinde, in Bath, hebben de EG-ministers van financiën van de president van de Bundesbank de toezegging gekregen dat hij de Duitse rente "onder de huidige omstandigheden' niet nóg verder zal verhogen. Het is de eerste keer dat de Bundesbank heeft ingestemd om een rentestijging uit te sluiten en het kan een teken zijn dat het begin van het einde van de periode van hoge rente in Europa in zicht is. Maar voordat de Bundesbank bereid zal zijn tot een renteverlaging, moet aan twee voorwaarden worden voldaan. De Duitse economie moet duidelijk afzwakken, zodat de vermindering van de vraag naar geld leidt tot een lagere groei van de geldhoeveelheid. En de bondsregering moet tot geloofwaardige afspraken komen over de financiering van de overname van voormalig Oost-Duitsland. Aan die voorwaarden is nog niet voldaan.

VOEG DAARBIJ de onzekerheid over de uitslag van het Franse referendum en de gevaarlijke nonchalance waarmee de Amerikanen de dollar aan zijn lot overlaten. Het gevolg is dat enorme krachten trekken aan het Duitse anker. Daarbij is het goed te beseffen dat een boot zonder anker op drift slaat.