Voor Athene is alleen vrije tijd vanzelfsprekend

“Er zijn van die dagen”, schreef onlangs een sarcastiche kroniekschrijver van het Atheense dagblad Kathimerini, “dat je je trots voelt Griek te zijn. Je staat op, er is elektrische stroom, de post is bezorgd, als je op straat komt blijkt het vuilnis te zijn weggehaald, je kunt kiezen tussen bus en trolley, want ze rijden allebei, en je komt op tijd op je werk, want zelf staak je ook niet.”

Zulke dagen zijn er de laatste paar maanden niet meer geweest in Athene. Er wordt steeds heviger en veelvuldiger gestaakt, tegen de bezuinigingspolitiek van de regering Mitsotakis, en aan sommige stakingen wen je zelfs.

Die van de post bij voorbeeld, die overigens nog niet helemaal permanent is. Laatst kwam mijn postbode Spyros weer eens langs, tussen twee stakingen door, en hij had twee kranten uit Nederland bij zich: een van 47 dagen geleden, één - tot mijn verbazing - van nog maar vier dagen oud. Spyros is al jarenlang voor mij de verpersoonlijking van het Griekse besef dat "werk' niet normaal is. (Bij onze eerste ontmoeting vroeg hij of ik “al die kranten” - zes per week - niet zelf kon afhalen, ze waren soms zo dik.)

Het blijkt ook uit het Griekse woord voor "werk' (douliá) dat oorspronkelijk "slavernij' betekende. Het meest vanzelfsprekend is voor de Grieken eigenlijk "vrije tijd' (scholi), maar het mooie is dat dit ook "school' en "academie' kan te betekenen, want studeren, zo voelde men, kan je alleen als je vrije tijd hebt. "Ascholia' (de a is negatief) is nu het woord voor een baantje of een bezigheid.

Als er geen bussen of trolleys rijden in Athene, betekent dat nog niet dat er een staking is. Het personeel kan ook zijn opgeroepen voor een "algemene vergadering' van de vakbond, waarbij over een en ander wordt beraadslaagd, en dat betekent vijf of zes uren geen bussen. Waar kan zoiets elders te wereld?

Maar deze keer is het volledig ernst met de busstaking. Die richtte zich tegen het ontslag van meer dan duizend werknemers. Inmiddels heeft de regering het hele bedrijf opgeheven en in beginsel geprivatiseerd. Drieduizend voormalige personeelsleden zouden al een aanvraag voor het eigenaarschap van een halve bus hebben ingediend, zonder dat hun namen nog bekend zijn. Hoe dan ook, een oplossing is nog lang niet in zicht. De trolleys zijn, áls ze rijden, propvol.

Tegen een nieuwe wet op de pensioenen richtten zich andere stakingen, waaronder een "algemene' van vorige week die deze week moet worden herhaald. Daaronder ressorteert ook het bankpersoneel en het personeel van het elektriciteitsbedrijf.

Zoals wij vorig jaar ook al eens hebben meegemaakt, kent het gebied van de hoofdstad stroomonderbrekingen die per wijk en voorstad worden voltrokken, vooraf netjes aangekondigd. Ze duren twee tot zes uur, zoals in koelkasten nog net geen bederf hoeft op te treden. Erger is dat ventilatoren niet werken, bij 36 graden buitentemperatuur. Maar als het ding het dan eindelijk weer doet, is het wel heerlijk.

Met verzuchtingen als deze laatste heb ik, van nature zonnig van aard, al meer dan eens mensen geïrriteerd in dit leven. Het was ook langs dit soort meditatie dat ik dezer dagen kwam tot een nieuwe visie op stakingen, die eigenlijk opgeld zou moeten doen in Griekenland en de grootste onlust zou kunnen verzachten.

Men zou niet meer langer moeten spreken van "stakingen', maar van "werkingen'. Het niet werken, staken dus, zou moeten gevoeld als het normale patroon en de onderbrekingen daarvan, werkingen, zouden positief moeten worden gewaardeerd. Wat een leuke sensatie als Spyros plotseling met twee kranten voor je neus staat. Wat makkelijk als er een bus blijkt te rijden die jouw richting op gaat. En vandaag werkt de elektriciteit maar liefst tien uur!

Het leuke is dat het nieuwe Grieks een heel mooi woord heeft voor deze vorm van "werking': liturgia. Dat geldt niet alleen voor de priester die een mis opdraagt, maar ook voor het bankkantoor dat in bedrijf is, de ijskast die "het doet'. Als men ervan uitgaat dat staken normaal is, wordt de rest van het leven één grote liturgie.

Toch ben ik bang dat ik de Grieken er niet toe zou kunnen brengen, hun stakingen op deze manier te gaan waarderen. Integendeel, ze worden met de dag bozer op het optreden van "dat handje vol' werknemers van het elektriciteitsbedrijf dat, net als het bankpersoneel, tot het bestbetaalde van Griekenland behoort en er nu voornamelijk op uit is, "verworvenheden' veilig te stellen. Misschien moet de, althans voorlopige, oplossing elders worden gezocht, namelijk in de twintigste september.

De Griekse regering wordt niet moede te betogen dat sommige beroepsgroepen, of "gilden' zoals ze ook wel zegt, iets van hun "verworvenheden' moeten inleveren, wil Griekenland zich definitief inschakelen in de EG. Zo nemen pensioenen hier veel meer van het nationale bruto inkomen in beslag dan in de andere elf EG-landen - vrouwen komen daarvoor in sommige gevallen al op 35-jarige leeftijd in aanmerking. “We mogen de boot van Maastricht niet missen”, roept de regering, inderdaad tot vervelens toe. Het Griekse parlement heeft zich, als tweede na dat van Luxemburg, met overgrote meerderheid voor Maastricht uitgesproken, maar die overgrote meerderheid zou wel eens non-existent kunnen blijken te zijn als het ook hier tot - wat niet gebeurt - een referendum zou komen over deze plaatsnaam, die steeds meer wrevel opwekt.

Mochten echter de Fransen zich op 20 september tegen Maastricht uitspreken - en bij vele Grieken voel ik de hoop dat dit gaat gebeuren - dan is het met Maastricht gedaan en dat zal hier, misschien ook zelfs door de regering - worden gevoeld als enig respijt. Die vervelende boot hoeft dan niet meer te worden gehaald, want zij vaart niet eens uit. Dan kan, met iets meer fatsoen, de inflatie weer wat omhoog, de broekriem - waarin volgens communistenleier Florakis “geen gaatjes meer zitten” worden verwijd. Dan kan Athene weer even zijn eigen gang gaan, dan krijgt het even wat vrije tijd!