Plagiaat?

In 1875 maakte Marcellus Emants een reis door Scandinavië. Hij schreef daar een mooi boek over.

In de inleiding meldt hij het volgende: “Te voorzien is de vraag in hoeverre de vermelde feiten werkelijk zijn gebeurd en de gesprekken werkelijk hebben plaatsgehad. Wat de eerste aangaat is er volstrekt geen fictie in 't spel geweest, wanneer men tenminste niet onder fictie verstaan wil, dat vaak gebeurtenissen van ettelijke dagen in één enkele zijn samengevoegd. Om niet vervelend te worden - de erfzonde der reisbeschrijvingen - was dit noodzakelijk. Wat de laatste betreft zijn de woorden, welke de auteur zich zelf in de mond legt, zeer dikwijls niet uitgesproken geworden. De ongeregelde gang van alle gesprekken, de beperkte kennis der vreemde taal zouden dit onmogelijk gemaakt hebben. Evenwel is de algemene draad der gehouden gesprekken nergens vervalst en de opmerkingen der vreemden zijn nagenoeg overal met historische getrouwheid weergegeven. Alleen de hoofdstukken: "Op de Norrbotten' en "Arjeplog' is in het eerste aan de geoloog, en in het tweede aan de schoolmeester en de länsman meer in de mond gelegd dan zij werkelijk gezegd hebben.

(...) 't Is mijn vaste overtuiging, dat niemand iets heeft aan de samengeknutselde redeneringen waarmede men boeken fabriekt en die uit enig nobel beginsel van schrijverij geboren worden, doch waarachter de lezer tevergeefs naar de zelfstandige opvatting en de bijzondere denkwijze van de auteur vorst.'' (pagina 8 en 9 van Op reis door Zweden, laatste druk als Privé-domein, Amsterdam 1983).