Terug naar de split-level van Jan Splinter

Hoe zouden ze bij de PvdA vroeger zo'n inkomensverdeling hebben beoordeeld, die nu voor het jaar 1993 wordt voorzien? Voor wie het sinds april niet allemaal dagelijks heeft bijgehouden: het kabinet is het twee weken geleden eens geworden de koppeling tussen lonen en uitkeringen los te laten, zodat de laagstbetaalden in inkomen gelijk blijven, maar de hoger betaalden er 1,5 procent op vooruit kunnen gaan.

Op papier wel te verstaan, want iedereen is zo langzamerhand overtuigd van het simpele feit dat het uitgavenpatroon in geen huishouden gelijk is en dat dus ook een voor iedereen geldend inkomensbeeld slechts een fictie is. Maar dit terzijde. Het ging er om hoe ze bij de PvdA een dergelijk inkomensplaatje zouden hebben gekwalificeerd toen ze nog in de oppositie zaten. Onrechtvaardig? Asociaal? Een oorlogsverklaring aan de vakbeweging? Tien jaar geleden, toen Lubbers voor het eerst als minister-president zijn opwachting in de Tweede Kamer maakte, was ook net besloten de koppeling niet door te laten gaan. Het betekende de “overgang naar de split-level society”, waarschuwde oppositieleider Den Uyl. Hij zei dit tijdens hetzelfde debat waarin Marcel van Dam, toen nog Kamerlid voor de PvdA, furore maakte.

Met de hem zo kenmerkende manier van ondervragen wist Van Dam binnen één minuut de woorden van de kersverse premier over de mogelijkheden voor het voeren van een inkomensbeleid door te prikken. Lubbers moest toegeven dat een inkomenspolitiek waarbij de hogere inkomens meer inleverden dan de lage niet zozeer technisch onmogelijk was, maar beleidsmatig ongewenst. Toen maakte Van Dam zich over zo'n politieke keuze nog kwaad. “En zo komt Jan Splinter door de winter van u”, beet hij Lubbers sarcastisch toe, een uitspraak die maandenlang in de media bleef nasidderen.

Inmiddels is Van Dam voorzitter van de VARA. Gelukkig is hij ook columnist bij de Volkskrant, zodat we weten dat hij er tegenwoordig gans anders over denkt. Dat getuigt zijn bijdrage van 5 februari van dit jaar. Onder de kop "Genoeg genivelleerd' schrijft hij: “Het inkomen als bron voor nog meer belasting- en premieheffing is uitgeput. Niet alleen omdat het afwentelingsmechanismen oproept, maar ook omdat te weinig mensen het nog als rechtvaardig accepteren. En iedere overheidsmaatregel die niet wordt geaccepteerd door een substantieel deel van het volk wordt op den duur ondermijnd.”

Lubbers heeft deze keer wel naar Van Dam geluisterd. Trouwens Van Dams partijgenoten ook. (MK)