Poging om gat in de Wet Gewetensbezwaren te dichten; "Weigeryuppies' melden zich

BUSSUM, 7 SEPT. Vandaag is de dag des oordeels aangebroken voor 18 zogenoemde weigeryuppies. Jarenlang probeerden ze door gebruik te maken van de procedures die de Wet Gewetensbezwaren biedt onder de militaire dienst uit te komen. Onder druk van de Tweede Kamer besloot minister Ter Beek (defensie) dit voorjaar een eind te maken aan dit volgens Defensie oneigenlijke gebruik van de procedures. Wie opnieuw een beroep op de Wet Gewetensbezwaren doet krijgt geen uitstel van eerste opkomst meer.

De eerste 18 jongens die de procedure al ten minste een keer tevergeefs hebben doorlopen moesten zich vanmorgen melden bij de Kolonel Palm-kazerne in Bussum, een opleidingscentrum voor de intendance (ondersteunende diensten op het gebied van kleding, voedsel e.d.). Aan het begin van de middag hadden 14 van de 18 opgeroepen "yuppies' zich gemeld, van wie vier zich opnieuw hebben beroepen op gewetensbezwaren. Ze zijn bij elkaar in een peleton ingedeeld. De meesten zijn niet herkenbaar tussen de 164 dienstplichtigen die hier vandaag zijn opgekomen.

Ed van den Boom is een uitzondering. De 24-jarige student personeel en organisatie is een van de cliënten van Ruud van Dijk van het Haagse Juridisch Adviesbureau. Dit bureau staat per jaar zo'n negenhonded à duizend jongens bij die op een of andere manier onder hun dienstplicht willen uitkomen. Van den Boom heeft twee jaar geleden een beroep gedaan op de Wet Gewetensbezwaren. Dat leidde wel tot uitstel, maar niet tot afstel, want zijn bezwaren werden niet erkend. Ook niet in beroep bij de Raad van State. Hij is een van degenen die vandaag opnieuw een beroep op de wet hebben gedaan. Leden van de Commissie van Advies zijn in de kazerne aanwezig om de gewetensbezwaarden ter plaatse te toetsen.

Van den Booms adviseur Van Dijk wacht voor de poort gewapend met autotelefoon voor het geval zich problemen mochten voordoen. “Zijn bezwaren zullen vrijwel zeker niet erkend worden. Ze voldoen wel aan de letter van de wet, maar niet aan de criteria die tot nu toe bij toetsing van de gewetensbewaren worden gehanteerd.” Hij heeft zijn cliënten - behalve Van den Boom is er nog een cliënt van hem binnen, maar die wil anoniem blijven - zorgvuldig geïnstrueerd. Oorspronkelijk zouden er zeven van zijn cliënten moeten opkomen, maar vijf hoefden uiteindelijk niet om gewone redenen zoals afkeuring of kostwinnerschap.

Van Dijk is voorstander van het niet toetsen van gewetensbezwaren. Hij heeft enige hoop dat defensie informeel zal overgaan tot een dergelijk systeem. Dat hij daardoor brodeloos zal raken verwacht hij niet. “Dan zullen we in het vervolg eerst alle pogingen in het werk stellen om vrijstelling te krijgen en pas in laatste instantie een beroep doen op de Wet Gewetensbezwaren. Nu is dat vaak de eerste stap. Verder zullen we dan onze inspanningen gaan richten op sociale zaken.”

Er zijn wel mogelijkheden om onder de vervangende dienst uit te komen, heeft Van Dijk gemerkt. De afgelopen tien jaar heeft hij naar eigen zeggen een stuk of zestig cliënten gehad die al waren erkend als gewegensbezwaarde. Geen van allen heeft echter vervangende dienst gedaan.