Plan van Berlage voor Amsterdam-Zuid herdacht; "De wijk vertoont slijtage'

AMSTERDAM, 7 SEPT. Met een tentoonstelling, een congres en een aantal publieksactiviteiten wordt deze en volgende maand het 75-jarig bestaan van het uitbreidingsplan van Berlage voor Amsterdam-Zuid herdacht. Op de dag dat de gemeenteraad in 1917 zijn visionaire ontwerp goedkeurde, 26 oktober, opent minister d'Ancona (WVC) in de RAI het congres "Een Toekomst voor Berlage's Plan-Zuid'. Op initiatief van de stadsdelen Pijp, Zuid en Rivierenbuurt is de Stichting Berlage Jaar 1992 gevormd. Die beschikt over een begroting van 1,4 miljoen waarvan de helft afkomstig is uit sponsoring.

Het stedebouwkundige plan van Berlage, met zijn brede assen van verkeers- en waterwegen en daarachter intiemere buurten met gesloten bouwblokken, werd ingevuld met architectuur van tijdgenoten als De Klerk, Wijdeveld, Duiker en Staal. Berlage's eigen bijdrage bestond uit de naar hem genoemde brug.

In het Gemeentearchief loopt van 25 september tot 21 november de tentoonstelling "Berlage en Amsterdam-Zuid', die niet alleen het ontstaan van Plan-Zuid laat zien maar - evenals het congres - ook het beheer in de toekomst behandelt. “De wijk begint slijtage te tonen, zowel in de gebouwen als zelfs in de funderingen,” zegt voorzitter P. Polderman van stadsdeelraad Rivierenbuurt. “Voor renovatie krijgen we natuurlijk overheidssubsidie, maar willen we de stadsvernieuwing in 2005 afronden, zoals staatssecretaris Heerma dat wil, dan moeten twee keer zoveel woningen per jaar worden gerenoveerd. We willen beleggers laten zien dat dit een goede investering kan zijn.”

In opdracht van de stadsdelen Zuid en Rivierenbuurt had het bureau Urbis/Vlug al een analyse gemaakt van Plan-Zuid. Om ideeën voor de toekomst te genereren zijn nu vier "case studies' gekozen die ieder aan twee architectenbureau's zijn voorgelegd. De lokaties zijn de Maasstraat, het Olympiaplein, het Muzeplein en - als denkbeeldig geval - het terrein dat zou vrijkomen als de remise in de Lekstraat zou verdwijnen. Die staat op een plek waar Berlage een tuindorp had voorzien. Tenslotte zal Urbis/Vlug een ontwerp maken voor het Europaplein, dat langs de Rai naar de ringweg loopt.

Er worden ook activiteiten georganiseerd voor bewoners en ander publiek, bijvoorbeeld een fotowedstrijd (eerste prijs ƒ 750) en een inzameling van oude foto's, die in etalages van winkeliers zullen worden tentoongesteld. Als erkenning voor zorgvuldige renovaties komt er een nieuwe jaarlijkse prijs, de Berlage Banier. Er zijn ook lespakketten voor het basisonderwijs gemaakt, want, zegt deelraadvoorzitter Polderman: “Als kinderen beseffen hoe bijzonder hun wijk is, worden ze er trots op en zal het vandalisme teruglopen. Ook dat is investeren in de toekomst van Plan-Zuid.”