Fischer zorgt voor opschudding onder journalisten

AMSTERDAM, 7 SEPT. Wie met Fischer in zee gaat komt onvermijdelijk op het punt dat hij moet denken: de eis die nu gesteld wordt is te gek voor woorden, maar ik kan niet meer terug. Zo gebeurde het zaterdag dat matchorganisator Vasiljevic zich gedwongen voelde een krankzinnig dreigement te uiten. De journalisten die hij ten koste van vele miljoenen naar zijn eilandje Sveti Stefan had gelokt, zouden op last van Fischer weer weggejaagd worden, tenzij ze een verklaring van hun opdrachtgevers konden tonen waarin werd beloofd dat de tweekamp Fischer-Spasski voortaan als een "wereldkampioenschap' zou worden beschreven. Opschudding onder de journalisten. Aantasting van de persvrijheid.

Waarschijnlijk was Fischers actie vooral gericht tegen Roger Cohen, de verslaggever van de New York Times. Zijn naam deugt al niet in de ogen van Fischer, tijdens de persconferentie hadden ze het ook aan de stok gehad en later schreef Cohen een paar keer, geheel in overeenstemming met de waarheid, dat deze match ten onrechte als een wereldkampioenschap werd aangekondigd. Zondag bleek dat deze verslaggever alweer vertrokken was en toen werd weinig meer vernomen van Fischers dreigementen. De pers zou uit de speelzaal geweerd worden en de televisiemonitoren uitgeschakeld, zodat dit mediaspektakel alleen nog door een paar uitverkoren journalisten verslagen zou kunnen worden. Loos alarm, de pers was weer in genade aangenomen en mocht kijken. Wel was het een en ander veranderd in de speelzaal. Een nog groter bord met de tekst "World Championship'. Fotograferen mocht helemaal niet meer, de toeschouwers waren weer een paar rijen teruggezet en voor het gat in de muur waardoor de spelers kunnen worden gadegeslagen, waren nu gordijnen gehangen, zodat het kastje ieder moment dicht kon gaan.

Je zou bijna vergeten dat er ook nog geschaakt werd. Het was een succesvol weekeinde voor Spasski. Zaterdag maakte hij de derde partij met zwart makkelijk remise en gisteren won hij de vierde partij heel mooi, waardoor de stand 1-1 werd. De indruk die na Fischers fraaie eerste partij bestond, dat God op aarde was weergekeerd, is weggenomen en men herinnert zich weer dat ook Spasski in het verleden imponerende dingen heeft gedaan. Zaterdag verbeterde hij zijn openingsbehandeling uit de eerste partij. Hij kwam iets beter te staan en Fischer moest alle zeilen bijzetten om de zaak bij elkaar te houden. Het kwaliteitsoffer waarmee Spasski gisteren de vierde partij won, deed aan zijn beste tijden denken. Een offer op lange termijn. In het begin zag het er helemaal niet gevaarlijk uit voor Fischer, maar op den duur bleken zijn stukken slechts doelloos rond te kunnen zwalken, terwijl Spasski zijn stelling steeds versterkte. Fischer zei grootmoedig: “Zo gaat het in het schaken, de ene dag geef je een lesje, de andere dag krijg je er een.”

Kasparov en Karpov hebben ook iets van zich laten horen. Dat ze door Fischer "criminelen' en "de laagste honden' zijn genoemd, lijkt hun niet te deren. Kasparov (in Moskou) en Karpov (in Amsterdam, waar hij een blindsimultaan gaf), lieten beiden weten dat ze best tegen Fischer wilden spelen. “Als de publieke opinie er klaar voor is, dan ik ook”, zei Kasparov.

Wit Fischer-zwart Spasski, derde partij.

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. c2-c3 0-0 9. h2-h3 Pc6-b8 10. d2-d4 Pb8-d7 11. Pb1-d2 Lc8-b7 12. Lb3-c2 Tf8-e8 13. Pd2-f1 Le7-f8 14. Pf1-g3 g7-g6 15. Lc1-g5 h7-h6 16. Lg5-d2 e5xd4 In de eerste partij deed hij 16...Lg7. 17. c3xd4 c7-c5 18. Ld2-f4 c5xd4 19. Pf3xd4 Pd7-e5 20. b2-b3 d6-d5 21. Dd1-d2 d5xe4 22. Pg3xe4 Pf6-d5 23. Lf4-g3 Ta8-c8 Zwart staat beter, maar 23...Lb4 zou na 24. Dxh6 te gevaarlijk zijn. 24. Te1-e2 f7-f5 25. Lg3xe5 Te8xe5 26. Pe4-g3 Te5xe2 27. Pg3xe2 Pd5-b4 28. Ta1-d1 Pb4xc2 29. Pd4xc2 Dd8xd2 30. Td1xd2 Tc8-c7 Een gunstig eindspel voor zwart. Fischer kan het nog net verdedigen. 31. Pc2-e3 Kg8-f7 32. h3-h4 Lb7-c8 33. Pe2-f4 g6-g5 34. h4xg5 h6xg5 35. Pf4-d3 Lf8-g7 36. Pe3-d5 Tc7-c6 37. Pd5-b4 Tc6-c7 38. Pb4-d5 Tc7-c6 39. Pd5-b4 Tc6-c7 Remise

Wit Spasski-zwart Fischer, vierde partij.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5xc4 Verrassend. Fischer heeft nog nooit eerder aangenomen damegambiet gespeeld. 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. e2-e3 e7-e6 5. Lf1xc4 c7-c5 6. 0-0 a7-a6 7. d4xc5 Met deze bescheiden voortzetting lijkt wit op remise te spelen, maar dat is niet zo. Spasski is er van overtuigd dat zwart moeilijkheden heeft in het eindspel. 7...Dd8xd1 8. Tf1xd1 Lf8xc5 9. b2-b3 Pb8-d7 10. Lc1-b2 b7-b6 11. Pb1-c3 Lc8-b7 12. Ta1-c1 Lc5-e7 13. Pf3-d4 Ta8-c8 14. f2-f3 b6-b5 15. Lc4-e2 Le7-c5 16. Kg1-f1 Ke8-e7 17. e3-e4 g7-g5 18. Pc3-b1 g5-g4 19. Lb2-a3 b5-b4 Na 19...Lxa3 20. Pxa3 zou wit een onbetekenend voordeel hebben. Nu kan hij een harde klap uitdelen.

20. Tc1xc5 Heel mooi. Voorlopig krijgt wit slechts een pion voor de kwaliteit, maar de zwarte stelling blijkt daarna heel moeilijk te behandelen. 20...Pd7xc5 21. La3xb4 Th8-d8 22. Pb1-a3 g4xf3 23. g2xf3 Pf6-d7 24. Pa3-c4 Lb7-a8 25. Kf1-f2 Td8-g8 26. h2-h4 Tc8-c7 27. Pd4-c2 Tg8-b8 Geeft de g-lijn op, waarlangs wit later kan binnendringen. 28. Lb4-a3 h7-h5 29. Td1-g1 Ke7-f6 30. Kf2-e3 a6-a5 31. Tg1-g5 a5-a4 32. b3-b4 Pc5-b7 33. b4-b5 Pb7-c5 34. Pc2-d4 e6-e5 Al bijna wanhoop. Wit heeft zijn tegenstander met onopvallende manoevres geheel weggespeeld. 35. Pc4xe5 Pd7xe5 36. Tg5-f5+ Kf6-g7 37. Tf5xe5 Pc5xe4 38. Le2-d3 Zie hoe mooi de witte stukken tegen de zwarte koning samenwerken. Zwart voelt zich gedwongen de kwaliteit terug te geven, maar blijft beslissend materiaal achter. 38...Tc7-c3 39. La3-b4 Tc3xd3+ 40. Ke3xd3 Pe4-f6 41. Lb4-d6 Tb8-c8 42. Te5-g5+ Kg7-h7 43. Ld6-e5 Pf6-e8 44. Tg5xh5+ Kh7-g6 45. Th5-g5+ Kg6-h7 46. Le5-f4 f7-f6 47. Tg5-f5 Kh7-g6 48. b5-b6 Tc8-d8 49. Tf5-a5 La8xf3 50. h4-h5+ Zwart gaf op.