Derde Mahler van formaat onder De Waart

Concert: Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart m.m.v. Groot Omroepvrouwenkoor, Jongenskoor St Bavo en Walraud Meier, mezzo-sopraan. Programma: G.Mahler: Derde symfonie. Gehoord: 5/9 Concertgebouw Amsterdam. Radio-uitzending Vara op nader te bep. datum. Radio uitz. opname 3/9: 8/9 Radio 4 13.30 uur. Uitz. tv-opname: 27/12 12.45 uur Vara Ned. 3.

Terwijl afgelopen woensdag het Eindhovense Muziekcentrum Frits Philips werd geopend met een uitvoering van de Derde symfonie van Mahler door het Brabants Orkest, klonk ook in Enschede Mahlers Derde, gespeeld door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Edo de Waart. Donderdag werd het concert herhaald voor een Tros-opname in Utrecht en zaterdag tijdens de Vara-matinee was deze Derde in het Amsterdamse Concertgebouw de opening van een serie Mahlerconcerten die zich over drie seizoenen zal uitstrekken. Het complete symfonische oeuvre en de liederencycli worden uitgevoerd en in verband gebracht met de muziek van deze eeuw.

De Amsterdamse uitvoering van de Derde symfonie (opgenomen voor radio en tv) was zaterdag een evenement van formaat, artistiek en muzikaal van een totaal andere orde dan de Eindhovense. Het Radio Filharmonisch Orkest speelde technisch vrijwel onberispelijk en produceerde prachtig afgewerkte details. De deels ingehouden maar elders fraai uitgezongen solo O Mensch! van mezzo-sopraan Waltraud Meier was bewonderenswaardig, maar toch ook wat onderkoeld. Het was overigens een uitbeelding van het Misterioso die geheel in overeenstemming was met de interpretatie van De Waart.

Want het zou zeker te ver gaan De Waart nu al aan te wijzen als de natuurlijke erfgenaam van de Amsterdamse Mahlertraditie, opgebouwd door Mahler zelf in samenwerking met Mengelberg en voortgezet door Van Beinum en Haitink. Net als in De Waarts opvattingen over Wagner - zoals die onder andere in Amsterdam bleken uit zijn concertante uitvoering van Der Ring des Nibelungen - overheerst in zijn Mahler een zekere afstandelijkheid, een schroom om zich volledig over te geven aan de overmaat aan flarden van tegenstrijdigheden en diepe emoties die Mahler zonder schaamte etaleert.

De ietwat academische Mahler van De Waart lijkt meer op die van de strenge Solti dan op die van de overgevoelige Haitink, zoals die zich in deze symfonie tijdens zijn late Amsterdamse jaren en in de Tweede symfonie bij de herdenking van het Rotterdamse bombardement, tijdens de uitvoering zelf liet meeslepen door de overweldigende muziek, de contrasten tot in het extreme aanzette en aan het geheel een bijna verpletterende dramatiek en monumentaliteit gaf.