Verbeten gevechten om de vierkante meter in A'dam

De dienst: gemeentelijke dienst herhuisvesting, zondag, Ned. 2, 22.03 - 23.15 uur

Nu de belastingwetgeving sterk is vereenvoudigd maakt de verdeling van goedkopere huurwoningen in de grote steden een goede kans op het predikaat van de meest dolgedraaide regelgeving in Nederland. In de laatste aflevering van de veelbezongen documentaire-serie De Dienst schetst René Roelofs een beeld van de Amsterdamse Gemeentelijke dienst herhuisvesting (GDH). Deze dienst ziet zich gesteld voor de welhaast onmogelijke taak te waken over de 220.000 goedkopere huurwoningen (een huur beneden de 525 gulden) die de hoofdstad rijk is. Op de lijst staan 60.000 “urgent” woningzoekenden die niet zelden vijf jaar of langer moeten wachten voordat hen een woning wordt toegewezen.

Het tekort aan goedkope huurwoningen vormt een rijke voedingsbodem voor hoog oplopende frustraties bij zowel woningzoekenden als uitvoerende ambtenaren. En dan hebben we het nog niet eens over medische en sociale indicaties, het recht op een bepaald aantal kamers en al de andere ditjes en datjes die van belang kunnen zijn voor het verkrijgen van de felbegeerde woonvergunning.

Mocht het GDH in het verleden als eens door een bomaanslag zijn getroffen, de spanning van alledag mag er eveneens wezen. Roelofs brengt de GDH-balie in beeld waar een woningzoekende mevrouw in steeds hogere staat van opwinding haar veronderstelde recht bevecht op onmiddellijke levering van een driekamerwoning in een benedenhuis. Tot schrik van de jonge baliemedewerkster - die de zure boodschap met veel geduld probeert over te brengen - blijken haar kansen gaandeweg steeds verder te slinken. Een zenuwslopende confrontatie die eindigt met een huilbui van de GDH-ambtenaar.

Frustraties ook bij veel woningbezitters. Naast woningbouwcorporaties en andere grote professionele verhuurders legt Amsterdam tevens strenge regels op aan particuliere huiseigenaren die een deel van hun huis verhuren. Hoewel het hier een groep betreft die slechts een relatief klein deel van de vooraad goedkope huurwoningen voor hun rekening neemt, gaat er veel tijd in zitten. Conflicten over huurprijzen, de zeggenschap om een huurder aan te wijzen en het recht een vrijgekomen woning zelf te betrekken ontaarden niet zelden in verbeten stadsguerilla, waar iedere vierkante meter grimmig bevochten wordt. Soms letterlijk, zo bewijst het duel tussen meetlat van de ambtenaar en rolcentimeter van de huiseigenaar dat Roelofs registreert.

De documentaire gaat vooral registrerend te werk. De ontduiking en fraude waar het oerwoud van regels tot uitnodigt komen uitgebreid aan de orde. Maar in hoeverre de wet van jungle de hele regeling inmiddels heeft onderuitgehaald blijft onduidelijk. In de aanpak die Roelofs heeft gekozen hindert dit echter geen moment: de beelden spreken voor zichzelf.