Ontsnapten stevige reputatie als vluchtdeskundigen

ROTTERDAM, 4 SEPT. Twee van de vier gedetineerden die gisteren zijn ontsnaptuit de De Schie hebben de laatste jaren een stevige reputatie opgebouwd als ontsnappingsdeskundigen. Met name de 29-jarige Ier B.Q. staat bij politie en justitie bekend als een vlucht- en vuurwapengevaarlijke crimineel.

De man ontsnapte op 14 januari uit De Geerhorst in Sittard, samen met een topfiguur uit de Colombiaanse cocaïnemafia. Het tweetal forceerde een raam in de fitnessruimte van de gevangenis en klom over de muur van de strafinrichting met behulp van een keukenladder. De ladder en een vuurwapen waren door helpers van buitenaf geleverd. In 1988 ontkwam de Ier al uit een strafinrichting in Londen, waar hij nog een straf van zestien jaar moest uitzitten.

Afgelopen maandag was hij in Amsterdam veroordeeld tot tien jaar wegens een overval op een supermarkt in Amsterdam-Noord op 21 april, waarbij vijftien mensen enige uren werden gegijzeld. Officier van justitie mr. J. Dekking noemde hem een “keiharde, meedogenloze crimineel”. Q. verweerde zich met de stelling dat hij de slachtoffers toch in ieder geval een spannende middag had bezorgd.

De Marokkaan M.M. (28) ontsnapte al eens uit een Belgische gevangenis. Hij zat in Rotterdam een straf van twintig jaar uit wegens doodslag en geweldpleging. De overige twee zijn de 28-jarige Nederlander M.C., veroordeeld wegens afpersing, en de 22-jarige Turk S.O., die in wachtte op uitlevering aan Duitsland. Allen zaten vast in een extra beveiligde afdeling voor vluchtgevaarlijke gevangenen.

Niet bekend

Direct na de ontsnapping werd de staat van politie-alarm afgekondigd en de omgeving met een helikopter afgezocht. Ondanks de grootscheepse zoekactie en een groot aantal wegversperringen - ook de Van Brienenoordbrug werd geopend om de vluchtroute naar het zuiden te blokkeren - kwam de politie de mannen niet op het spoor. De twee messen die de gedetineerden hebben gebruikt mogelijk afkomstig uit de keuken van de gevangenis. Onduidelijk is nog hoe de mannen de detectiepoort hebben kunnen passeren zonder dat de messen werden ontdekt.

Staatssecretaris Kosto (justitie) overweegt de rechten van vluchtgevaarlijke gedetineerden tot een minimum terug te brengen. Hij denkt aan het inperken van de mogelijkheden om te telefoneren. Kosto wil eerst de adviezen afwachten van de commissie-Hoekstra, die eind deze maand rapporteert over de beveiliging van gevangenissen.

Het aantal ontsnappingen van gedetineerden uit gesloten inrichtingen is de afgelopen jaren sterk afgenomen. Op een totale populatie van ongeveer 13.000 gedetineerden ontvluchtten in 1988 nog 82 gevangenen. Inmiddels zijn er zo'n tweeduizend nieuwe cellen bijgebouwd tot een totaal van ruim 6.600 cellen. De huidige gevangenispopulatie bestaat uit ongeveer 20.000 mensen, terwijl er dit jaar tot nu toe 21 gestraften zijn ontsnapt. “Het aantal ontsnappingen bedraagt dus ruim 1 promille van het totale aantal gevangenen”, aldus een woordvoerder van Justitie, die benadrukt dat voor een steeds geringer aantal potentiële ontsnappingen steeds kostbaardere voorzieningen moeten worden getroffen.

Een ander dilemma waar de commissie-Hoekstra voor staat is de vraag of de gevangenisbewaarders die nu nog ongewapend zijn moeten worden bewapend. “De kans is groot dat dit tot gevolg zal hebben dat de sfeer in de inrichtingen verhardt. Bovendien kan het leiden tot een soort bewapeningswedloop in de gevangenissen. Tot nu toe is het bij uitbraken gebleven bij bedreigingen, en die zijn al ernstig genoeg”, aldus de woordvoerder.