Mitterrand redt Frankrijk als hij nu aftreedt

Worden wij opnieuw het slachtoffer van de zelfmoordneiging die ons, twee tot drie keer in de honderd jaar, tot waanzin drijft? Laten we decennialang het lot van Frankrijk bepalen door een stroom frustraties en angsten, terwijl we het land daarmee in een positie dringen die het al zo vaak heeft gekend, namelijk die van de zieke man van Europa?

Aanvaarden we dat we niet alleen zelfmoordenaars zijn, maar dat we ook de Spaanse dynamiek, de recente Italiaanse opleving en de Duitse matiging om zeep helpen? Ook elders waren de geesten van het verval rond: onze buren hebben hun extremisten, hun protectionisten, hun egoïsten. Als ze bij ons overwinnen, zullen ze dat elders ook doen.

Europa was voor Spanje de aanleiding om te moderniseren: in naam van welke andere mythe zal het daarmee doorgaan na het Franse "nee'? Ook Spanje zal het er verder bij laten zitten.

Wat betreft Italië leken de voorwaarden, verbonden aan de Monetaire Unie in Europa, het land voor het eerst in de geschiedenis tot redelijkheid en nauwkeurigheid te dwingen: stel je eens voor dat Italië, door ons "nee' tegen Maastricht, het hoofd voorgoed in de schoot legt?

En die Duitsers, die met z'n allen denken dat het nieuwe Duitsland de lange weg op democratische wijze, maar tevens met keizerlijk gezag moet bewandelen, denkt u niet dat zij hun voordeel zullen halen uit het wonder, voor hen, van een Frans "nee'? Welke toekomst is er nog weggelegd voor de Belgen, de Luxemburgers, die profiteren van de invloed van Frankrijk om zo de Duitse almacht binnen de perken te houden? Wanneer ze aan zichzelf zijn overgeleverd, kunnen ze het beste maar elegant capituleren en hertogen worden in een nieuw Groot Duits Rijk naar Romeins model.

De voorstanders van het "nee' houden zichzelf, èn ons, voor de gek als ze geloven dat het spelletje na de 21ste september gewoon doorgaat, maar dan op een andere basis. Omdat ze het in eigen land al moeilijk genoeg hebben, kunnen de Europese leiders het debat met ons niet heropenen alsof het nog steeds gaat om het verwisselen van de ene munt voor de andere. Ze zullen hun heil buiten het Europese ideeëngoed zoeken: de één in de bejubeling van de eigen dynamiek, de ander in tegenbewegingen, weer anderen bij de Verenigde Staten.

En zo zullen de gaullisten, voor wie de onafhankelijkheid ten opzichte van de Amerikanen de alfa en omega van de politiek was, door een grimmige speling van de geschiedenis een bijdrage leveren aan de nieuwe afhankelijkheid van het Europese continent. Welke andere levensverzekering, behalve de Amerikaans-Duitse paraplu, is voorhanden in een wereld die met de val van het communisme de "dreiging zonder risico' verwisselde voor het "risico zonder dreiging', als Frankrijk de communautaire weg afsluit?

Natuurlijk wegen redelijke argumenten niet echt zwaar als de geschiedenis, in geval van "nee', op hol slaat en ons dreigt te vermalen. Het zal jaren, of liever decennia - als het nog mogelijk is tenminste - vergen om de waanzin van één dag uit te wissen, maar de tijd voor het gezond verstand lijkt voorbij. Nu de onredelijkheid een overwinning dreigt te boeken gaat het niet langer om overtuigen, uitleggen en analyseren. Daarvoor is het te laat. Er is nog maar één middel om het tij te keren en de sleutel daarvoor ligt in handen van François Mitterrand. Een "nee' overleeft hij politiek gezien niet; als hij dus toch bereid is om op te stappen, laat hij het dan nu doen, onwille van de overwinning van het "ja'!

Hoe zouden we ook maar één moment kunnen denken dat een president die ten val gebracht is in een referendum, opnieuw plaats kan nemen aan de Tafel der Groten? Waar moet hij de legitimiteit vandaan halen, de geloofwaardigheid? Hoe moeten we ons voorstellen dat iemand die een poging heeft gedaan om een dialoog aan te gaan met de Gaulle en de geschiedenis, probeert verder te leven met de schim van Albert Lebrun (president van Frankrijk 1932-1940. Toen de oorlog uitbrak werd hij vervangen door Pétain en geïnterneerd. Pas na de oorlog kwam hij vrij - red.)? Hem zou nog slechts verachting ten deel vallen. Dus moet hij vertrekken: ongezonde vreugde over de verdeeldheid binnen de oppositie zal hem niet kunnen troosten als hij ten val komt. Vertrek omwille van het vertrek, waarom maken we er geen historisch evenement van? Als hij aankondigt dat hij opstapt als de uitslag van het referendum positief uitvalt, dàn krijgt François Mitterrand een plaats in de geschiedenis. Zijn tegenstanders hebben hem om dit gebaar gevraagd, hoewel ze in één adem toegeven dat ze ervan overtuigd zijn dat hij dat zal weigeren en dat hij zelfs zal aanblijven als de meerderheid van de Fransen "nee' zegt.

Ze onderschatten de man. Een ieder die respect heeft voor François Mitterrand kan zich niet voorstellen dat hij de ochtend van de 21ste september de telefoon pakt om zijn excuses aan te bieden aan Kohl, Major en consorten... Laat hij dus deze laatste troef die hij als staatsman in handen heeft benutten en met zijn vertrek een historische stap zetten. De geschiedenis, en wij met haar, zullen hem dankbaar zijn voor dit offer: alleen hij kan deze koningsmoord, die behalve de koning ook Frankrijk om zeep helpt, voorkomen.

Le Monde