"Een betere positie als voorzitter is niet denkbaar'

DEN HAAG, 4 SEPT. Geen moment, zegt Tweede-Kamerlid J.F. Buurmeijer, heeft hij de afgelopen weken overwogen zich terug te trekken voor het voorzitterschap van de parlementaire enquêtecommissie sociale zekerheid, ondanks de pogingen van de CDA-fractie hem daaruit te weren. “Ik heb nooit gedacht: Flip, je moet maar wijken. Eerder het omgekeerde.”

Het CDA mag eerder zijn bedenkingen tegen Buurmeijer hebben geuit, gisteren werd de 52-jarige PvdA'er, Kamerlid sinds 1979 en woonachtig in Holten, unaniem door de enquêtecommissie tot voorzitter gekozen. Dus ook de CDA-leden Van der Burg (zelf eerste ondervoorzitter) en Hillen stemden op hem.

Buurmeijer heeft wel met irritatie naar het optreden van het CDA gekeken. “Eerst moest er geen enquête komen, vervolgens wel een enquête, maar dan zonder mensen in de commissie die met sociale zekerheid waren belast geweest en toen weer mochten er geen mensen in die duidelijke opvattingen over de sociale zekerheid hadden. Dat laatste is gewoon in strijd met de taak van een parlementariër. Dat geldt ook voor leden van de CDA-fractie.”

Buurmeijer is ervan overtuigd dat hijzelf niet door de enquêtecommissie zal hoeven te worden verhoord, zoals gesuggereerd door het CDA. Een plaats in de getuigenbank zou hem nopen zijn voorzitterschap en lidmaatschap van de commissie alsnog op te geven. “Dat hebben we natuurlijk in de PvdA-fractie goed afgewogen. Maar er is geen enkele aanwijzing in die richting, er zijn ook geen argumenten voor. Ik heb wel tegen mijn fractie gezegd: we moeten onderzoeken of ik in al die jaren woordvoerder ben geweest bij de behandeling van een van de sociale verzekeringswetten. Dat ben ik niet geweest. Ik geef toe: heb je meegedaan aan de behandeling van die wetsontwerpen, heb je bijvoorbeeld wijzigingen voorgesteld, dan ben je kwetsbaar in zo'n commissie. Maar ik heb niet aan die debatten meegedaan.”

Blijft de vraag of hij gelet op de argwaan die het CDA jegens hem bleek te koesteren niet toch beschadigd aan het voorzitterschap begint. Buurmeijer vindt van niet. “Ik schud dit nu snel van me af. Het is een gepasseerd station. Ik ben unaniem tot voorzitter gekozen. Een betere positie voor een voorzitter is niet denkbaar. Ik mag er niet vanuit gaan dat het CDA alsnog iets tegen me zal ondernemen. Van der Burg heeft nu ook tegen me gezegd: over en sluiten, we gaan aan de slag.”

De enquêtecommissie doet onderzoek naar de wijze waarop de uitvoeringsorganen de afgelopen tien jaar met de sociale verzekeringen zijn omgegaan en de rol van de wetgever daarbij. De subcommissie uit de Tweede Kamer die al - onder voorzitterschap van Buurmeijer - aan zo'n onderzoek was begonnen, had de Tweede Kamer een bijzonder parlementair onderzoek dan wel een enquête aanbevolen. Buurmeijer zegt persoonlijk geen voorkeur voor een van deze twee mogelijkheden te hebben gehad. “Maar ik vind wel dat als je eerst een bijzonder onderzoek begint en dan halverwege toch naar een enquête uitwijkt, dan komt die onder een zware lading te liggen.”

De enquête wordt nu juist niet in een sfeer gehouden “dat Barbertje moet hangen”, stelt Buurmeijer. Ook de subcommissie had vastgesteld dat op voorhand geen sprake is van een schuldvraag of notoire misstanden. Die suggestie bestond wel bij de vorige parlementaire enquêtes (RSV, bouwsubsidies, paspoort). Dat de Tweede Kamer toch heeft besloten ook naar de sociale zekerheid zo'n ingrijpende inspectie te doen, is volgens Buurmeijer winst. “Dat betekent dat we een hoge drempel hebben geslecht. Het is een grote stap vooruit dat een enquête wordt gehouden zonder dat van gerotzooi sprake is.” Hij denkt dat dit het begin kan zijn van meer parlementaire enquêtes, ook over minder gecompliceerde thema's. “Vroeger, de vorige eeuw, gingen ze over een kanaal bij Zwolle of over accijns op zout. Het hoeven niet altijd van die omvangrijke en brede onderwerpen te zijn.”

Die twee laatste adjectieven zijn, vindt ook Buurmeijer, wel van toepassing op de sociale zekerheid. De commissie heeft dan ook een jaar uitgetrokken voor deze parlementaire enquête. Zij is gisteren door Kamervoorzitter Deetman officieel geïnstalleerd en houdt volgende week haar eerste, besloten vergadering.