Montgomery Clift

Montgomery Clift in Haags Filmhuis, Den Haag. Suddenly Last Summer (Joseph L. Mankiewicz, 1959), do 3, vr 4, za 5; From Here to Eternity (Fred Zinnemann, 1953), zo 6, ma 7, di 8, wo 9; The Young Lions (Edward Dmytryk, 1958), do 10, vr 11, za 12; Lonelyhearts (Vincent J. Donehue, 1959), zo 13, ma 14, di 15; The Misfits (John Huston, 1961), wo 16, do 17, vr 18; Judgment at Nuremberg (Stanley Kramer, 1961), za 19, zo 20, ma 21; Wild River (Elia Kazan, 1960), di 22, wo 23, do 24; A Place in the Sun (George Stevens, 1951), vr 25, za 26, zo 27; Raintree County (Dmytryk, 1957), ma 28, di 29, wo 30. Ook in andere filmhuizen in het land.

Zeventien films maakte de acteur Montgomery Clift, voordat hij in 1966, vijf en veertig jaar oud, aan een hartaanval overleed. James Dean had er slechts drie op zijn naam, toen hij elf jaar eerder op z'n vierentwintigste verongelukte. Clift was een idool van Dean en ongetwijfeld een veel beter acteur. Het leven van Clift, gekenmerkt door drankzucht, druggebruik en streng geheim gehouden, maar volop uitgeleefde homoseksualiteit, was minstens zo tragisch als dat van Dean: bij een auto-ongeluk in 1957 werd Clifts gezicht verminkt en gedeeltelijk verlamd. Toch zul je Clifts beeltenis niet snel nu nog op een T-shirt of het affiche in een tienerkamer aantreffen.

Een retrospectief van negen films in het Haags Filmhuis zal die misstand niet kunnen verhelpen. Het is wel een uitstekende gelegenheid om te zien waar Dean zijn imago van de onbegrepen, getourmenteerde christusfiguur aan ontleende. Montgomery Clift was het beste voorbeeld van een acteur, die aantrekkelijk gevonden wordt, omdat hij een zachte, vrouwelijke kant laat doorschemeren. Ook, nee juist door vrouwen. In Lonelyhearts (1959) bij voorbeeld, is Clift zo'n trooster. Hij mag in een plaatselijke krant de Lieve Lita-rubriek volschrijven, en de oudere of onvervulde vrouwenharten van Myrna Loy en Maureen Stapleton stromen vol warme gevoelens. Er is iets magisch aan zijn tragiek, de wens om het goede te doen en toch het kwade te oogsten. Hij is menselijker dan Dean, maar misschien verklaart juist het beestachtig lichamelijke van de laatste wel diens overwinning in het gevecht om eeuwige roem. Ook Marilyn Monroe, Clifts tegenspeelster in The Misfits (1961) en een verwante ziel, is hem ver voorbij gestreefd. Monroe zei ooit: “Montgomery Clift is de enige persoon die ik ken, die er slechter aan toe is dan ik”.