Interactieve dia-avondjes

De eerste Philips-redder staat eindelijk in de winkel. De DCC-recorder en de HDTV houden we nog even tegoed, maar de CDi-speler is klaar. Het is een beschaafd antracietgrijs kastje, sprekend een gewone CD-speler, maar met een adviesprijs van 1699 gulden wel vier keer zo duur.

Hij kan net als een een gewone CD-speler muziek-CD's weergeven. Daarnaast kan de CDi-speler ook overweg met uiterlijk niet van CD's te onderscheiden CDi's, die naast geluid ook beeld en tekst bevatten. Daarom moet de CDi-speler op versterker en de TV (voorzien van een zogeheten SCART-aansluiting) worden aangesloten. Met de bijgeleverde afstandsbediening kan de gebruiker zich dan zijn eigen weg door beeld, geluid en tekst banen. Dat is het interactieve van de CDi.

Een voorbeeld. Wie het CDi-schijfje The French Impressionists in het laatje van de speler stopt, de TV aanzet en de afstandsbediening in de hand neemt, ziet op het scherm een museumzaaltje met vijf schilderijen aan de muur. Zachte pianomuziek klinkt. Met een soort stuurknuppeltje op de afstandsbediening kun je een pijltje op het scherm laten bewegen. Halt houden op een schilderij van Manet plus het indrukken van een knop op de afstandsbediening doet een bescheiden documentaire over de schilder starten. De beelden bewegen niet, we zien scherpe, maar stilstaande plaatjes. Ze worden ondersteund door een bronzen Amerikaanse stem die wetenswaardigheden over leven en werk van de schilder vertelt. We kunnen het pijltje ook een ander museumzaaltje in manoeuvreren, met andere meesters en andere documentaires. In een derde zaaltje kunnen we een schilder èn een negentiende eeuwse componist kiezen. We krijgen dan een reeks reprodukties te zien, begeleid door muziek naar keuze. Manet met Satie, of Renoir met Ravel, of Renoir met Satie.

Indrukken van weer een ander knop onderbreekt de vertoning en daar staan we weer in het eerste zaaltje. Volgens dezelfde opzet zijn er CDi-schijfjes met informatie over postzegels, de natuur, Van Gogh, Amerika, fotografie, etcetera.

Een andere categorie schijfjes bevat videospelletjes: golf (mooi maar te langzaam), slagschip (onbenullig) en een soort scrabble (bijzonder leuk). Er zijn ook muziek-CDi's. Dat zijn CD's met populair repertoire (Louis Armstrong, Frank Sinatra en andere oude hits). Via de luidsprekers van de audio-installatie kunnen we de muziek horen, op het TV-scherm desgewenst de tekst van de song laten mee rollen, of informatie over componisten, tekstdichters en uitvoerend artiest oproepen.

Ten slotte kan de CDi-speler overweg met Photo-CD's. Dat is een door Philips en Kodak ontwikkeld systeem om kleinbeeldfoto's op CD te zetten. De vakantiekiekjes kunnen dan op TV worden vertoond.

Of de CDi-speler een succes wordt, zal voornamelijk van het aanbod van software afhangen. De CDi's die nu in de handel zijn (wereldwijd een stuk of 150) behoren voor het grootste deel nog tot de eerste generatie, en dat is te zien. Het duurt bij voorbeeld lang voordat commando's worden verwerkt. Wie gewend is met een snelle computer om te gaan, zit af en toe tandenknarsend achter zijn afstandsbediening. Optische disks zoals CD's zijn langzamer dan de magnetische disks die in de meeste computers zitten, en dat wordt de CDi-gebruiker flink ingepeperd. Slimme programmeurs moeten die vertragingen kunnen omzeilen.

Een optische disk heeft wel een veel grotere opslagcapaciteit (640 megabyte, ruim vier keer zoveel als een hele zware magnetische disk). Op een CD kun je zo'n 40.000 stilstaande beelden van redelijke kwaliteit kunnen zetten, maar als het beeld ook moet bewegen, ben je al in een kwartier door je megabytes heen. De producenten van CDi's doen daarom alles om bewegende beelden te vermijden, of laten op zijn hoogst een schokkerig filmpje in een klein vierkantje zien. Maar ook hieraan wordt gewerkt; met allerlei datareductie-technieken zal het straks mogelijk zijn toch een schermvullend bewegend beeld te verkrijgen.

Dan is er ook nog iets met de inhoudelijke kwaliteit van die CDi's. Echt informatieve schijfjes - een goede encyclopedie bij voorbeeld - zijn er nog niet. Maar ook de verkrijgbare spelletjes halen het niet bij de geraffineerde computergames die tegenwoordig voor Atari's, Amiga's en andere spelcomputers verkrijgbaar zijn. We zullen moeten wachten tot de Nintendo-spelletjes op CDi worden uitgebracht.

Het CDi-aanbod wordt nu nog overheerst door de music-for-the-millions-formule, de parade van meesterwerken met een zware Time-Life-inslag. Het is niet helemaal duidelijk voor wie dat bestemd is, maar kenners zullen er in ieder geval met opgeheven hoofd aan voorbijgaan. Iets voor het grote publiek? Zou kunnen, maar het grote publiek is verwend. Interactiviteit staat bij hen al heel lang bekend als zappen en gevreesd moet worden dat de interactiviteit van de CDi hun wat tegenvalt. Voorlopig doen veel CDi's nog het meest aan een dia-avondje denken.