Hond in ei

Het gouden zwaard (Zolotoja sjpaga). Regie: Gennadi Sjoemski en Stanislav Sokolov. In: Amsterdam, Rialto.

De politieke, economische en culturele omwentelingen hebben overal in Oost-Europa de filmproduktie praktisch tot stilstand gebracht. Met name de ambachtelijk hoogwaardige en zeer produktieve kinderfilmstudio's kunnen hun afzetmarkt wel vergeten, nu Walt Disney en de andere westerse maatschappijen er toegang hebben gekregen.

Het gouden zwaard (Zolotoja sjpaga), in 1990 nog geproduceerd door de jeugdfilmafdeling van Mosfilm, is een schoolvoorbeeld van het soort films, waar kinderen alleen maar naar gaan kijken als hun opvoeders hen er toe aanzetten - of als ze niets anders kunnen krijgen. De combinatie van een poppenfilm met een speelfilm is weergaloos knap tot stand gebracht, al missen de poppen de brille en vooral de ironische humor van bij voorbeeld een Jim Henson-produktie (The Muppets, Labyrinth). Het verhaaltje onderwijst de kinderen over de strijd tussen goed en kwaad, tussen het spirituele en het materiële, maar op een brave, stichtelijke manier.

De film gaat over twee zusjes en hun buurjongetje Igor, dat tot de zeer kleine klasse van de nieuwe, onmetelijk rijken behoort. Hij is in Italië met vakantie geweest, draagt kleren volgens de nieuwste westerse mode en bezit zelfs een mini-auto, waarin je echt kunt rijden. De meisjes krijgen van Igors moeder een soort lichtgevend poppenhuis cadeau. Daaruit ontsnapt een prins met vleugeltjes, die de kinderen leert vliegen en de weide achter hun huis in een tovergebied verandert. In zijn wereld heersen de kilte en de leegte van de westerse consumptiemaatschappij, dus zoekt hij zijn toevlucht tot de oude, Russische waarden van een arme familie en de magische wereld van twee nog onbedorven kinderen. Samen met de meisjes zet de prins, in het bezit van een gouden toverzwaard, de pochende buurjongen in zijn hemd.

Wat Het gouden zwaard charmant maakt, is de verschrikkelijk ouderwetse toon en makelij. Twee oudere dames tikken een eitje, waaruit een speelgoedhondje kruipt, dat ze voor een kakkerlak aanzien. Het beest is van een aandoenlijke knulligheid, als een versleten en verfomfaaide lievelingsknuffel. Maar dat kinderen daar de voorkeur aan zouden geven boven "high tech'-speelgoed, is meestal een wensdroom van verstandige ouders.