Het geheimzinnige vliegtuig dat mogelijk over Friesland vloog

Vliegen er geheime supersnelle Amerikaanse vliegtuigen in het Nederlandse luchtruim? Een bevestigend antwoord levert de meest waarschijnlijke verklaring voor de daverende klap die op 19 augustus honderden Friezen wreed in hun nachtrust stoorde. Een aardbeving was niet geregistreerd, een ontplofte meteoriet bleek een minder waarschijnlijke uitleg, er waren geen fabrieken ontploft.

Inwoners in een gebied rond Los Angeles in Californië worden al enige jaren vooral 's nachts opgeschrikt door vergelijkbare, ongewoon heftige akoestische knallen. Ook daar dachten de bewoners in eerste instantie aan aardbevingen en industriële rampen, maar die waren steevast niet als oorzaak aan te wijzen.

De knallen bleken altijd samen te vallen met verhoogde activiteit in het luchtruim boven streng beveiligde vliegbases in de Californische woestijn. Daar vliegen toestellen waar Jane's All The World's Aircraft tevergeefs op wordt nageslagen. Tot voor kort waren de waarnemingen te fragmentarisch, maar met het toenemen van het aantal observaties is daarin verandering gekomen.

Het toestel dat verantwoordelijk is voor de lawaaierige nachtvluchten zou Aurora heten. Het overbrugt in luttele minuten het firmament van horizon tot horizon en is onzichtbaar voor radar. De sporadische keren dat de Aurora overdag werd gezien, bleef een curieuze condensstreep aan de hemel achter. Het blad Aviation Week & Space Technology publiceert regelmatig nieuwe waarnemingen en speculeert over de technische details en de exacte missie van het vliegtuig. De eerste foto's zijn er inmiddels ook al.

Per ongeluk

In 1986 prijkte op een per ongeluk vrijgegeven document van het Pentagon de naam Aurora. Het document refereerde aan een geheim - black - programma van de Amerikaanse luchtmacht. Aurora, aldus het document, was de codenaam voor de opvolger van de SR-71 Blackbird: een strategisch verkenningsvliegtuig dat in 1990 zijn laatste operationele vlucht maakte. Het Pentagon ontkende het bestaan van de Aurora en zei bovendien dat spionage-satellieten het werk van de SR-71 - een jarenlang geheim gehouden toestel - hebben overgenomen.

Toch is dit laatste niet waarschijnlijk. De SR-71's hebben dertig jaar dienst gedaan om redenen die nog steeds gelden. Er zijn eenvoudigweg veel te weinig satellieten om snel te kunnen inspelen op plotseling opduikende bedreigingen. Enige tientallen snelle strategische verkenningsvliegtuigen - voor luchtverdediging net zo ongrijpbaar als satellieten - zijn veel goedkoper in gebruik dan de peperdure Keyhole- en Lacrosse- kunstmanen. Bovendien was de techniek voor een verbeterde versie van de Blackbird voorhanden.

In de jaren tachtig werden door verschillende Amerikaanse technische onderzoeksinstituten experimenten gedaan met de zogeheten pulse detonation wave engine (PDWE). De compressie van het brandstofmengsel in de verbrandingskamer van deze straalmotor wordt teweeg gebracht door een schokgolf afkomstig van een aan de compressie voorafgaande detonatie. De PDWE zou weinig brandstof verbruiken en een vliegtuig of raket die ermee zou worden uitgerust, zou theoretisch een snelheid tot Mach 10 kunnen halen op een hoogte van 30 tot 50 km. Volgens computersimulaties zou de motor een condensstreep met periodieke verdikkingen - als een kralenketting - veroorzaken. De ontwikkeling van de motor stagneerde echter, voorzover officieel bekend.

De United States Geological Survey (USGS) heeft het afgelopen jaar al tientallen zware geluidsgolven geanalyseerd en aan de hand daarvan geconcludeerd dat vliegtuigen met drie tot vier maal de snelheid van het geluid bepaalde vaste routes door het luchtruim boven Zuid-Californië volgen. De voortdenderende schokgolf die de vliegtuigen produceren, is op de meetapparatuur duidelijk te volgen. De USGS - geciteerd in Aviation Week - heeft de trillingen vergeleken met die van de Space Shuttle en de SR-71. Volgens de seismische gegevens was geen van beide hypersonische toestellen verantwoordelijk voor deze knallen.

Op 23 maart 1992 zag Steven A. Douglass boven zijn woonplaats Amarillo in Texas een vliegtuig met ongelooflijke snelheid op zeer grote hoogte overvliegen. Voordat hij zijn camera met telelens kon grijpen was het wigvormige toestel verdwenen, maar de condensstreep kon Douglass nog wel vastleggen: een langgerekt kralensnoer. Begin dit jaar werden dit soort condensstrepen ook boven Schotland gezien.

Radio-amateurs hebben inmiddels gesprekken opgenomen van de gesprekken tussen de vluchtleiding en piloten in het hoogvliegende toestel. In april van dit jaar werd bijvoorbeeld een zeer hoog vliegend vliegtuig met het call-sign "Gaspipe' de Edwards luchtmachtbasis binnengeloodst door de controletoren "Joshua Control'. De instructies die het grondstation gaf, toonden veel gelijkenis met de landingsinstructies die gewoonlijk aan de Space Shuttle worden gegeven. Een woordvoerder van de basis ontkende dat het gesprek tussen Gaspipe en Joshua Control had plaats gevonden.

De communicatie speelde zich af op een frequentie die uitsluitend in de Golfoorlog werd gebruikt: reden voor de zendamateurs om aan te nemen dat het om een special mission-vliegtuig ging. Volgens Aviation Week hoeft het overigens niet per se om een militair verkenningsvliegtuig te gaan. Een andere mogelijkheid is dat een nieuw model Space Shuttle wereldwijd wordt getest.

Vergelijkbaar

Maar vloog zo'n Aurora nou ook over de Noordzee? Dr. H.W. Haak, hoofd van de afdeling seismologie van het KNMI, zegt nog te weinig gegevens te hebben verzameld om uitsluitsel te kunnen geven. De seismische apparatuur van het KNMI, heeft een schokgolf gemeten die vergelijkbaar is met de golven die de USGS al vaak in Californië heeft geregistreerd. Maar doordat het vliegtuig enige tientallen kilometers buiten de kust langs kwam en niet recht boven de sensoren vloog, was het precieze traject niet te achterhalen. De Koninklijke Luchtmacht zegt dat in ieder geval niet een van haar toestellen de Friezen heeft wakker gemaakt.

"Als het al een vliegtuig was,' zegt Haak. "Natuurlijk is de vergelijking met Californië erg aantrekkelijk, maar je moet bij dit soort onderzoek echt met beide benen op de grond blijven staan.' Een meteoriet was volgens Haak in ieder geval niet in het spel. "De explosie van een meteoriet veroorzaakt de nodige optische effecten, en die deden zich hier niet voor.'

Haak heeft ook contact gehad met de Britse seismologische dienst, maar deze zegt niets te hebben opgemerkt. Daarnaast heeft hij verschillende boorplatforms op het Nederlandse continentaal plat aangeschreven om meer aan de weet te komen. "Helaas was het nacht toen er iets gebeurde,' zegt Haak. "Als we gekke condensstrepen hadden gezien, waren we allicht meer aan de weet gekomen.'