Fischer lijkt het nog te kunnen

AMSTERDAM, 3 SEPT. Kan hij het nog? Het ziet er wel naar uit. Voor de fraaie eerste matchpartij in de tweekamp tegen Boris Spasski zou Bobby Fischer zich ook in zijn beste jaren niet geschaamd hebben. De partij was getekend in de klare lijn, die altijd Fischers waarmerk was: een glasheldere strategie, uitgevoerd met de nauwkeurigheid van een hogere macht.

Spasski verdedigde zich, net als twintig jaar geleden, tegen Fischers Spaanse opening met de Breyer-variant. Het plan dat Fischer koos, alle zware stukken op de a-lijn, was bekend, maar Spasski had er toch geen goed antwoord op. Toen Fischers strategie dreigde te triomferen zag Spasski zich genoodzaakt een stuk te offeren. Daarna speelde Fischer heel mooi. Hij klampte zich niet aan zijn materiaal vast, maar offerde zelf een stuk, voor een geweldige aanval.

De slotstelling was er zo een waarvan schakers zeggen dat het leek alsof er een kudde olifanten over de zwarte stelling was gegaan. Kan Spasski het nog? Het lijkt alsof hij nauwelijks tegenstand heeft geboden. Maar dat werd vroeger heel vaak over de tegenstanders van Fischer gezegd.

Wit Fischer-zwart Spasski, eerste matchpartij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 b7-b5 7. La4-b3 d7-d6 8. c2-c3 0-0 9. h2-h3 Pc6-b8 De Breyer-variant, waarmee Spasski zich ook in hun vorige match in 1972 verdedigde. 10. d2-d4 Pb8-d7 11. Pb1-d2 Lc8-b7 12. Lb3-c2 Tf8-e8 Tot zover net als in de tiende partij uit 1972. Toen speelde Fischer 13. b4 13. Pd2-f1 Le7-f8 14. Pf1-g3 g7-g6 15. Lc1-g5 Meestal wordt 15. a4 c5 16. d5 c4 17. Lg5 h6 18. Le3 gespeeld. 15...h7-h6 16. Lg5-d2 Lf8-g7 17. a2-a4 Hier is een paar keer 17. Dc1 Kh7 18. h4 gespeeld. 17...c7-c5 18. d4-d5 c5-c4 19. b2-b4 Deze zet, die het zwarte paard veld c5 ontneemt, is in dit soort stellingen niet gebruikelijk. De harde test van Fischers idee zou 19...cxb3 20. Lxb3 Pc5 zijn, maar Spasski ziet daar van af, omdat pion b5 zwak zou kunnen worden. Ook in het vervolg speelt hij heel passief. 19...Pf6-h7 20. Ld2-e3 h6-h5 21. Dd1-d2 Te8-f8 22. Ta1-a3 Pd7-f6 22...h4 23. Pf1 f5 zou misschien riskant zijn, maar zoiets is wel de aangewezen manier om terug te vechten. In het vervolg beperkt Spasski zich geheel tot verdedigen. 23. Te1-a1 Dd8-d7 24. Ta1-a2 Tf8-c8 25. Dd2-c1 Lg7-f8 26. Dc1-a1 Dd7-e8 27. Pg3-f1 Lf8-e7 28. Pf1-d2 Kg8-g7 29. Pd2-b1 Pf6xe4 Dit stukoffer is niet vrijwillig. Wit dreigde na 30. axb5 en ruil van de torens pion b5 te winnen. 30. Lc2xe4 f7-f5 31. Le4-c2 Lb7xd5 Twee mooie pionnen heeft zwart voor het stuk, maar helemaal genoeg is het niet. 32. a4xb5 a6xb5 33. Ta3-a7 Kg7-f6 34. Pb1-d2 Ta8xa7 35. Ta2xa7 Tc8-a8 36. g2-g4 Mooi gespeeld. Wit opent een tweede front. 36...h5xg4 37. h3xg4 Ta8xa7 38. Da1xa7 f5-f4 39. Le3xf4 Weer fraai en sterk. Wit geeft zijn stuk terug en krijgt een geweldige aanval. 39...e5xf4 40. Pf3-h4 Ld5-f7 41. Da7-d4+ Kf6-e6 42. Ph4-f5 Elegant. 42...Le7-f8 43. Dd4xf4 Ke6-d7 44. Pf5-d4 Wit staat gewonnen. Zwarts stukken werken niet en pion b5 gaat verloren. 44...De8-e1+ 45. Kg1-g2 Lf7-d5+ 46. Lc2-e4 Ld5xe4+ 47. Pd2xe4 Lf8-e7 48. Pd4xb5 Ph7-f8 49. Pb5xd6 Pf8-e6 50. Df4-e5 Zwart gaf op.