Serviërs proberen konvooi VN naar Gorazde tegen te houden

PALE, 2 SEPT. Servische strijders in de buurt van de Bosnische stad Gorazde lijken vastbesloten een voor vandaag gepland hulpkonvooi van de Verenigde Naties tegen te houden, dat de moslimbevolking aldaar voedsel en medicijnen gaat brengen. Zij hebben hun voornemen gisteren tot uiting gebracht tegenover Westerse journalisten.

De regering van de “Servische republiek” in Bosnië en haar geregelde Servische leger hebben de VN echter verzekerd de veiligheid van het konvooi te kunnen garanderen tot aan de laatste linies van de Serviërs bij Gorazde. “Maar ik denk dat er daarna een grote kans is op provocaties van de moslims”, aldus de Bosnisch-Servische president Radovan Karadzic gisteren tijdens een korte persconferentie in Pale bij Sarajevo.

De gang van zaken rond het konvooi lijkt een eerste krachtproef, sinds de Veiligheidsraad vorige maand besloot dat de doortocht van humanitaire konvooien in Bosnië-Herzegovina desnoods met geweld mag worden doorgevoerd.

Achtergrond van de spanningen, en met name het meningsverschil over het konvooi tussen de Servische vrijwilligers en het geregelde Servische leger bij Gorazde, is de opheffing, donderdag, van de belegering rond de stad. Die stap van het geregelde leger was een gevolg van een belofte van Karadzic op de conferentie van Londen, maar had tevens tot gevolg dat de ongeveer drieduizend Servische bewoners van de stad, die zich onder bescherming van eigen troepen aan de westkant van de stad bevonden, donderdag in paniek de stad ontvluchtten en door moslim-eenheden onder vuur werden genomen.

Ooggetuigen hebben gisteren gezien hoe bij Zvornik, aan de Bosnisch-Servische grens, enkele duizenden Serviërs uit Gorazde met wapens de doortocht naar Servië werd verhinderd. “Ja dat klopt, wij zijn daartegen, het zijn Bosniërs die hier moeten blijven”, aldus Karadzic, die vervolgens echter zei dat de vrouwen en kinderen onder hen wel richting Belgrado mogen vertrekken. Karadzic nam overigens de volledige verantwoordelijkheid op zich voor de situatie bij Gorazde, omdat die het gevolg is van zijn eigen optreden in Londen.

Biljana Plavsic, lid van het Servische staatspresidium, die voor de Servische politieke leiding de onderhandelingen met de Servische strijders bij Gorazde voert, erkende de problemen bij deze stad. “Zij zijn misschien te lang door ons alleen gelaten en hebben maandenlang stand gehouden onder een moslim-overmacht”, zei Plavsic. “En het is misschien niet realistisch te verwachten van mensen die voor hun leven strijden, dat zij begrijpen wat hun vertegenwoordigers in Londen besluiten.”De Servische republiek in Bosnië, aldus Plavsic, wil als bijdrage voor een politieke oplossing delen van het nu door haar gecontroleerde territorium overdragen aan de vijand en de omgeving van Gorazde is er daar een van. “Maar voor de mensen ter plaatse is dat natuurlijk moeilijk te begrijpen, en die bij Gorazde lijken vastbesloten het terrein op de moslims terug te veroveren. Het is voor onze politiek een gevaarlijk moment.”Een bijkomende factor is nog dat de Servische strijders bij Gorazde er heilig van overtuigd blijken, dat het Unprofor-konvooi naar de stad vorige maand de moslimstrijders daar van wapens heeft voorzien. Het konvooi naar Gorazde zal vanochtend vroeg met hulpgoederen uit Sarajevo vertrekken. Unprofor in Sarajevo beschikt inmiddels niet over militaire middelen voor een gewapende operatie en lijkt die ook niet in de zin te hebben. In kringen van de VN maakt men zich minstens evenveel zorgen over moslimprovocaties als over Servische tegenwerking. Beide factoren brachten de VN in Sarajevo ertoe het voor maandag geplande konvooi tot vandaag uit te stellen. Rondom Gorazde werd gisteren nog steeds fel gevochten, aldus ooggetuigen.