Optimisme na vredesoverleg Filippijnen

DEN HAAG, 2 SEPT. Aan een rij keukentafels in het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael zijn de afgelopen twee dagen "verkennende' besprekingen gehouden tussen de Filippijnse regering en het linkse verzet van de Filippijnen, verenigd in het Nationaal Democratisch Front (NDF). In een gezamenlijke persconferentie werd gisteren na afloop meegedeeld dat “in principe” formele onderhandelingen zullen worden geopend die een einde moeten maken een van de langstlopende militaire conflicten ter wereld. Een datum hiervoor is nog niet vastgesteld.

Het begin van de besprekingen was, ondanks de uitwisseling van vele glimlachen en het druk schudden van handen, maandag weinig bemoedigend. Presidentieel afgezant José Yap, voorzitter van de defensiecommissie van het Filippijnse Huis van Afgevaardigden en de leider van de regeringsdelegatie stelde vrede in het vooruitzicht mits de gewapende vleugel van het NDF, het communistische Nieuwe Volksleger (NPA), bereid is de wapens neer te leggen. Yap herhaalde het regeringsaanbod voor algehele amnestie voor de rebellen en de mogelijkheid op een legale wijze politiek te bedrijven voor het NDF.

Maar Luis Jaladoni, die namens het verzet de onderhandelingen leidde, brieste dat het neerleggen van de wapens gelijk stond met “overgave” en, zo zei hij, “in dat geval is het zeer moeilijk de onderhandelingen te beginnen”. Jalandoni weigerde ook akkoord te gaan met Yaps voorstel de Filippijnse grondwet als juridisch uitgangspunt te nemen. “Het ligt voor de hand dat naast de Filippijnse grondwet ons eigen rechtssysteem als basis wordt genomen”, aldus Jalandoni.

De twee delegaties spraken daarna achter gesloten deuren verder met elkaar en dat leidde gisteren tot een gezamenlijke verklaring van vijf punten die als leidraad moet dienen voor formele onderhandelingen. De overeenkomst moet nog worden goedgekeurd door president Fidel Ramos en de leiders van het NDF in de Filippijnen.

Gesproken is onder meer over het instellen van een staakt-het-vuren tussen leger en guerrillastrijders, maar gezien het informele karakter van het Haagse overleg kon daar geen beslissing over worden genomen. Jalanadoni heeft voorgesteld verder te praten onder bemiddeling van een derde partij - hij stelde leden van het Europese Parlement voor - en wil per se niet in de Filippijnen overleg voeren gezien de slechte ervaringen uit 1986-87 toen onderhandelingen daar werden afgebroken.

Yap zowel als Jalandoni lieten zich optimistisch uit over de kansen op echte vredesbesprekingen, maar in de wandelgangen van Clingendael klonken minder positieve geluiden. Het communistische verzet van de Filippijnen is volgens een waarnemer nog altijd uit op het stichten van een maoïstische staat en zou geen oog hebben voor internationale ontwikkelingen.

Gisteren liet de Filippijnse regering in het kader van haar streven naar nationale verzoening de vooraanstaande NDF-leider Satur Ocampo vrij. Ocampo, een voormalige journalist zat drie jaar gevangen, maar hij moet nog terechtstaan op beschuldigingen van ontvoering en illegaal wapenbezit. Eerder werd al een aantal andere communistische leiders van het verzet voorwaardelijk vrijgelaten.

Jalandoni zei gisteren blij te zijn met de vrijlating van Ocampo, maar hij voegde er aan toe dat de Filippijnse regering nu ook de andere "politieke gevangenen', naar schatting 600, op vrije voeten moeten stellen.

De Filippijnse senaat keurde gisteren eveneens een wetsvoorstel goed dat de weg vrij moet maken voor het legaliseren van de tweede communistsiche partij, de maoïstische CPP. Het Huis van Afgevaardigden moet de wetswijziging nog goedkeuren, waarna het voorstel naar president Ramos zal gaan. Naar verwachting zullen Huis en president instemmen met legalisering.