Groene slakkegang

De Britse ornitholoog Christoph Imboden, bezocht deze zomer de voormalige DDR en raakte onder de indruk van de resterende ecologische rijkdom. Op weg naar huis doorkruiste hij Nederland en was ontsteld over het asfalt-netwerk hier.

Wie de winst- en verliesrekening voor de Nederlandse natuur opmaakt, komt op z'n gunstigst uit op een "steady state': er komt evenveel bij als ervan wordt afgeknabbeld. Voor de groei van de Nederlandse natuur bestaat sinds 1990 het Natuurbeleidsplan, waarin de voormalige minister Braks van Landbouw, natuurbeheer en visserij de sprong voorwaarts ontvouwt. Er doemt een beeld op van grootschalige natuurgebieden die door groene linten met elkaar worden verbonden. Zo ontstaat een ecologische hoofdstructuur, afgekort tot EHS. Het plan hiervoor is alom enthousiast ontvangen maar de uitvoering ervan wordt met een slakkegang afgelegd.

Het struikelblok is tot nog toe geld, dat mede door een herschikking van de landbouwbegroting moet worden gevonden. Dat is zeker noodzakelijk sinds de Tweede Kamer bij de behandeling van het Natuurbeleidsplan duidelijk heeft gemaakt dat uitvoering niet in dertig, maar in twintig jaar dient te geschieden. Dat vergt jaarlijks ten minste 150 miljoen gulden extra. In totaal is er volgens de particuliere natuurbeschermingsorganisaties vijfhonderd miljoen gulden per jaar nodig.

De bewindslieden Bukman en Gabor van landbouw, natuurbeheer en visserij zijn niet succesvol in het vinden van gelden voor het natuurbeleid. Vorig jaar kregen de natuurbeschermers de verheugende mededeling dat op natuurbeleid minder zou worden bezuinigd dan op andere sectoren.

Dit jaar ontnemen discussies over decentralisatie en het instellen van een groenfonds het zicht op de werkelijkheid: er bestaat geen enkele garantie dat voor uitvoering van het Natuurbeleidsplan voldoende geld beschikbaar komt. Dank zij een creatieve koppeling van enkele dossiers, waartoe het kabinet in juli besloot, kan het ministerie van landbouw nu gaan werken aan het samenvoegen en verzelfstandigen van de landinrichtingsdienst en de dienst beheer landbouwgronden. Jarenlang zal de aandacht en energie van de betrokken ambtenaren worden geabsorbeerd door de zoveelste reorganisatie. Men is opnieuw bezig met zichzelf, juist nu een ambitieus Natuurbeleidsplan moet worden uitgevoerd.

Het groenfonds is niet meer dan een hoge hoed. De gedachte is dat door het creëren van een kassiersfunctie de aankoop, inrichting en voor een deel het beheer van natuurgebieden doelmatiger zal verlopen. Ook derden worden geacht hun bijdragen in het groenfonds te storten. Vanaf 1994 zou uit het groenfonds zeker 150 miljoen extra voor het natuurbeleid beschikbaar komen. De bedragen zijn echter boterzacht, zo geeft ook de directeur-generaal landelijke gebieden en kwaliteitszorg impliciet toe.

Morgen zitten de voormannen van natuurbeschermend Nederland opnieuw tegenover de bewindslieden van Landbouw en Natuurbeheer. Misschien kunnen zij dan een ogenblik stilstaan bij een kort geleden in deze krant gedane uitspraak van de correspondent van Die Zeit die luidde dat in Nederland veel besluiten worden genomen en plannen gemaakt, maar dat een bedroevend klein aantal daarvan wordt uitgevoerd.

    • Jan Bonjer