Plannen IJ-oever wijken af van wensen gemeenteraad

AMSTERDAM, 1 SEPT. De plannen voor de bebouwing van de IJ-oevers van de Amsterdam Waterfront financieringsmaatschappij (AWF) wijken in belangrijke mate af van de uitgangspunten die eerder zijn vastgesteld door de gemeente. In plaats van een aanvulling op de binnenstad van Amsterdam, wil de AWF een “vernieuwing van de noordrand van het centrum”. Dat bleek gistermiddag bij de presentatie van de plannen die de afgelopen maanden werden ontwikkeld door een team ontwerpers onder leiding van de architect R. Koolhaas.

“We willen een stadsbeeld dat niet aansluit bij de middeleeuwse binnenstad of de zeventiende eeuwse grachtengordel”, onderstreepte AWF-directeur J. van Rijs gisteren bij de presentatie. Van Rijs verwees daarbij naar de traditie van de grote Amsterdamse stadsuitbreidingen in het verleden. “De IJ-oevers moeten een expressie worden van onze tijd, met respect voor het verleden, maar niet ondergeschikt hieraan”, aldus de AWF-directeur.

De IJ-oevers moeten een geheel eigen gezicht krijgen en het uitgangspunt van de gemeente dat “de stad weer naar het IJ moet groeien” berust eveneens op een misverstand, zo meent de AWF. Amsterdam moet zich neerleggen bij het feit dat de binnenstad met de bouw van het Centraal Station op het stationseiland aan het einde van de vorige eeuw is afgesloten van het IJ. “Eiland en emplacement blokkeren - ogenschijnlijk definitief - het contact met het water”, stellen de AWF-ontwerpers, die voorts menen dat “frustratie met het onvermijdelijke” vruchteloos is. In tegenstelling tot de gemeente houdt Koolhaas eveneens vast aan het idee om de verschillende gebieden aan de IJ-oever een eigen karakter te geven.

Uit de gisteren gehouden presentatie viel op te maken dat bij de private geldschieters terughoudendheid bestaat bij het investeren in de massale kantoorbouw die is gepland op het Oosterdokseiland. Het bouwen van een kantooreiland naast het Centraal Station vervulde eerder een centrale rol in de plannen van Koolhaas. In de laatste versie is de bouw pas gepland in de periode 2010-2015 in verband met de slechte situatie op de kantorenmarkt. De eerste stap in het IJ-oeverplan zou moeten bestaan uit het bouwen van woningen op het Westersdokseiland, zo maakte een medewerker van de AWF duidelijk.

Hoewel de plannen de gehele IJ-oever betreffen, wordt binnen de AWF rekening gehouden met een aanpak waarbij de verschillende delen van de oever afzonderlijk van elkaar kunnen worden gebouwd. Daarmee lijkt de weg geopend naar een stapsgewijze aanpak, waarbij de private geldschieters telkens opnieuw bekijken in hoeverre zij bereid zijn tot nieuwe investeringen.

AWF-directeur Van Rijs liet desgevraagd weten dat de plannen zoals deze gisteren werden gepresenteerd de instemming hebben van de raad van commissarissen van de AWF. In de AWF participeren de gemeente en de Internationale Nederlanden Groep voor gelijke delen. De raad van commissarissen bestaat uit de wethouders J. Saris (Groen Links) en L. Genet (PvdA) namens de gemeente, drs. ing. C. Maas en H. Huizinga namens Internationale Nederlanden en heeft ir. T. Quené als onafhankelijk voorzitter.

In de huidige opzet legt de AWF een belangrijk deel van de kritiek naast zich neer die eerder deze zomer werd geuit door een begeleidingscommissie van deskundigen onder leiding van de Canadese architect Greenberg. Deze commissie, die de Amsterdamse gemeenteraad moet adviseren over de AWF-plannen, waarschuwde in juni voor een “dramatische” aantasting van het oorspronkelijke stadsbeeld van Amsterdam.

De komende weken zullen de AWF-plannen in de gemeenteraad aan de orde komen. Daarbij zal de commissie Greenberg een definitief oordeel spreken over de plannen. Opmerkelijk is daarbij de positie van de wethouders Genet en Saris. Als AWF-commissarissen hebben zij hun fiat gegeven aan plannen die voor een belangrijk deel haaks staan op de eerdere uitgangspunten die door de gemeenteraad zijn geformuleerd.

Op enkele punten komen de plannen van Koolhaas tegemoet aan de kritiek. Zo is de metrolijn langs de IJ-oevers ter hoogte van het Centraal Station onder de grond verdwenen. In eerdere plannen was er nog sprake van dat deze metrolijn bovengronds, op perronhoogte van het Centraal Station zou lopen. De bouwhoogte van het Oosterdokseiland, waar nu het hoofdgebouw van de PTT staat, is 45 meter geworden, vijf meter lager dan gepland. Ook het volume van de kantoorruimtes aan de IJ-oevers is met ongeveer 100.000 vierkante meter verminderd ten opzichte van het plan dat eerder deze zomer werd gepresenteerd.