Liberation

Voor de één bezegelt de voorgestelde Europese Unie de Duitse hegemonie, voor de ander is precies het omgekeerde het geval: Een nee zou een fatale scheiding tussen Frankrijk en Duitsland teweegbrengen, waardoor de laatste een beslissende positie in het midden van het Europese continent zou krijgen.

Dat is inderdaad het enige punt, ook als het kunstmatig is, dat de voor- en tegenstanders van het verdrag van Maastricht gemeenschappelijk hebben: De angst voor Duitsland wordt tehulp geroepen. Daaruit spreekt een diepe verachting voor de Duitse democratie en samenleving, voor de Europese betrokkenheid van zijn politieke leiders.

Een zege van het "nee' zou Duitsland er tenslotte van overtuigen dat de Fransen een zeer instrumentele, zeer egoïstische opvatting van Europa hebben: Duitsland moet nog meer offers brengen, opdat Frankrijk zijn hoogmoedige illusie kan behouden dat het de wereld regeert.