Australië en Nieuw Zeeland maken einde aan isolement van Fiji

WELLINGTON, 1 SEPT. Voor ex-coupleider Sitiveni Rabuka lijkt het de bekroning van een ideaal verlopen staatsgreep. De huidige premier van de eilandenstaat Fiji in het zuiden van de Stille Oceaan werd vandaag op de trappen van het parlementsgebouw van Canberra met 19 saluutschoten ontvangen door zijn ambtsgenoot Paul Keating.

Die bombastische erkenning door de regeringsleider van de regionale grootmacht Australië betekende voor de voormalige kolonel - die heeft erkend dat zijn staatsgreep van 1987 door racistische motieven was genspireerd - het bewijs dat hij thans volledig door zijn buren wordt aanvaard. Voor Rabuka lijkt dat ten minste zo belangrijk als de besprekingen met Keating, die gingen over handel, ontwikkelingshulp en defensie. Australië maakte vandaag bekend een akkoord gesloten te hebben over marine-patrouilles in de economische zone rond Fiji.

Vier maanden geleden werden in Fiji voor het eerst sinds 1987 verkiezingen gehouden. Daarbij kon de Indiase bevolkingsgroep, die afstamt van suikerrietplantage-arbeiders, die ruim honderd jaar geleden door het koloniale Groot-Brittannië naar Fiji werden gebracht, slechts een minderheid van de zetels in het nieuwe parlement winnen. En hoewel de Indiërs de helft van de driekwart miljoen inwoners van Fiji uitmaken, zitten er in Rabuka's regerings in het geheel geen Indiërs. Rabuka's twee staatsgrepen kwamen voort uit de vrees van de autochtone Fijiërs en het door Fijiërs gedomineerde leger, dat de Indiërs na de verkiezingen van 1987 niet alleen economisch, maar ook politiek de dienst zouden gaan uitmaken. In dat jaar won een door de Indiërs gedomineerde coalitie van Labour en de Nationale Federatie Partij de verkiezingen.

Nieuw Zeeland sloot vorige week al een nieuwe militaire overeenkomst met het strategisch gelegen Fiji, dat een relatief sterk leger heeft (met recente praktische ervaring in Libanon, de Sinaï en Cambodja) en faciliteiten als de diepzeehaven van Suva en het voor grote vliegtuigen geschikte vliegveld van Nadi. Binnen Fiji blijft er verzet tegen Rabuka. De voorzitter van Labour, Joka Peci Koroi, beschuldigde de premier vorige week van raciale manipulatie, nadat deze had gesuggereerd dat alleen inheemse Fijiërs mee zouden mogen doen aan een referendum over grondwettelijke hervormingen. Hoewel de grondwet nog maar net in werking is getreden, wist Rabuka in mei, tot verrassing van velen, de steun van Labour in het parlement te verwerven door te beloven de grondwet aan te passen zodat deze minder nadelig voor de Indiërs zou worden.

Dat de politieke discriminatie voor de Indiërs nu ook economische gevolgen heeft, werd vorige week duidelijk. Toen kondigde de regering belastingvrijheid aan voor nieuwe bedrijven, waarvan de aandeelhouders inheemse Fijiërs zijn. Oppositiegroeperingen in Fiji hebben bij Australië en Nieuw Zeeland tevergeefs gepoogd af te zien van een normalisering van de betrekkingen vanwege dergelijke racistisch genoemde maatregelen. Canberra en Wellington stellen zich echter pragmatisch op: zij zeggen vertrouwen te hebben in het grondwetsherzienings-proces in Fiji en reiken het als belangrijkste Gemenebest-partners weer de hand.

    • Hans van Kregten