Paard met een gebroken nek heet nog een exces

EL MONTANYA, 30 JULI. De hindernissen dragen pastorale namen als "het kippenhok', "de bergstal' en "de herdersschuilplaats'. De omgeving oogt al even lieflijk: zacht glooiende velden worden onderbroken door rimpelende meertjes en wiegende dennen, cypressen en magnolia's. Zelfs de ruige bergen in de verte houden zich onschuldig. Dit is het terrein van de golfclub Osona Montanya, op 60 kilometer afstand van Barcelona, het decor van de olympische military.

De Duitse parkoersbouwers hebben er twee jaar over gedaan om in deze streek de oude tijden te laten herleven, toen de military nog geen sport was maar onderdeel van de oorlogvoering, toen de cavallerie nog het elitekorps was van het leger, toen de koerier zijn onheilstijding over de opstandige Nederlanden nog per paard naar de koning van Spanje bracht. Op weg naar het Hof laat hij zich door niets weerhouden, niet door houtwallen (hindernis 4), niet door omgevallen dennebomen (hindernis 11), niet door omheiningen waarachter schapen staan (hindernis 6). Onverschrokken springt hij ook over de boerenkar met wijnvaten die dwars op zijn weg is gezet terwijl een kanon hem bedreigt (hindernis 7).

Zesvoudig olympisch deelnemer uit de Verenigde Staten Mike Plumb stormt met zijn paard Adonis op hindernis 13 af. Eerst moet hij op een verhoging springen, en vandaar op het dak van een huis, en dan weer naar beneden, eerst op een klein veldje maar dan ook nog over een boomstam, het anderhalve meter lager gelegen meertje in. Maar dat weet Adonis niet. Dat ziet Adonis niet. Zijn beperkte gezichtsveld, zijn volledig naar voren gerichte blik, verhindert hem om te taxeren wat er achter het obstakel ligt.

Voor Adonis is het alsof hij in een ravijn springt. Hij valt in het niets. En terwijl hij valt, verplaatst zijn gewicht zich naar zijn voorste benen. Hoe diep zal hij vallen? En op welke ondergrond zal hij terechtkomen? Als zijn paardehoeven de bodem raken, zoals de spijker wordt getroffen door de hamer, trekken schokgolven door zijn heupen met een kracht van negen maal het gewicht van Adonis plus Plumb.

Adonis aarzelt. Of is het Mike Plumb die twijfelt? Ze storten samen in het water. Ze staan ook samen onmiddellijk weer op. Een zucht van verlichting gaat door de massa. Niks aan de hand.

Ze vervolgen hun route alsof er niets gebeurd is, alsof ze geen vrees kennen. Over het glibberige paadje en langs de omheining. De dêpeche voor de koning moet op tijd bezorgd. Bij de volgende sprong en de volgende vijver aarzelt het tweetal niet meer.

Adonis neemt dat risico - het risico van een val en een breuk en de dood - omdat hij zijn ruiter blindelings vertrouwt. Maar sommige ruiters verdienen zulk vertrouwen niet. Ze hebben geen balans in het zadel en geen oog voor de juiste afzetplaats. Ze spelen met het leven van hun paard. Zoals een koerier ook vroeger zijn paard afjakkerde tot het dood onder hem neer viel. Voor de eer van het land.

Militaryruiters kunnen zich geen fouten permitteren. Bomen en betonnen muurtjes geven niet mee zoals de balken bij een springconcours. De 26 doden die er elk jaar mondiaal gemiddeld vallen, hebben de militarysport haar slechte naam bezorgd. Een paard met een gebroken been of een gebroken nek is dan ook een weinig verheffend gezicht.

Maar de ware military-liefhebbers noemen dat "incidenten'. Ze zeggen dat er bij paardenraces jaarlijks drie keer zoveel paarden sterven als bij de military. Wel vinden ze dat er een eind moet komen aan excessen: aan onervaren ruiters die te moeilijke parkoersen rijden. Aan ervaren ruiters die teveel van hun viervoeter vergen. Ruiters die tot het uiterste willen gaan, worden in elk geval geremd door reglementen. Een tweede val, een derde weigering, wordt automatisch door een uitsluiting gevolgd.

Was het incident of een exces gisteren bij de olympische military? De dierenarts had na de steeple-chase al vastgesteld dat het paard Dokaz een vermoeide indruk maakte. Bij de cross-country was Dokaz al op de vijfde hindernis ten val gekomen. Zijn oortjes had hij laten hangen. Alsof de hitte in de heuvels van El Montanyá - 34 graden in de schaduw - hem teveel geworden was. En toch stuurde Oleg Karpov van de Gemeenschap van Onafhankelijke Staten hem met vaste hand op hindernis 26 af: twee stronken eerlijk dennehout, tussen twee ettergele rotsen geklemd. "Een makkie' volgens kenners.

Maar Dokaz kreeg zijn voorbenen nauwelijks meer omhoog en ze bleven hangen achter de eerste boomstronk. Hij ging over de kop en sloeg met een doffe bonk op de uitgedroogde bodem. Zijn berijder, officials, een in allerijl gealarmeerde dierenarts probeerden tevergeefs het paard weer op de benen te krijgen. In al zijn bruine gratie lag het daar levenloos.

Inmiddels was de wedstrijd al stilgelegd en hadden de tv-camera's zich plotseling afgewend. Vrijwilligers onttrokken het bijna ontzielde lichaam met een groen zeil aan nieuwsgierige blikken, totdat Dokaz aan zijn benen werd opgetakeld en in een vrachtwagen werd gedeponeerd. Daar gaf een dierenarts hem een infuus en legde grote blokken ijs op zijn hals. Op dat moment hadden ervaren military-bezoekers Dokaz allang afgeschreven.

Maar later verspreidde de organisatie een persbericht dat Dokaz in het nabijgelegen dierenziekenhuis weer wonderbaarlijk was bijgekomen. Hij had alleen maar last gehad van "oververhitting'. Over de toestand van de andere paarden die mankend waren uitgevallen, werd niets gemeld.

De kenners waren het erover eens dat het prachtige, een schitterende, een spectaculaire military was geweest. Niet eens bijzonder zwaar. Van de 82 deelnemers hadden er maar negen de cross-country gestaakt, maar drie waren er uit de strijd genomen, maar veertien waren er gevallen. Een doorsnee-score voor een military.