Buurtbewoners op de bres voor Dordtse moerascypres

Dordrecht is in de ban van een moerascypres. De gemeente wil de boom kappen, maar de betrokken buurt wil de cypres behouden. De Raad van State moet nu beslissen over het lot van "de duurste boom van Dordt'.

DORDRECHT, 29 JULI. Iemand moet een vergissing hebben gemaakt bij het ontwerpen. Het balkon van de bejaardenwoning is op de bouwtekening precies gepland boven de plek waar een vijftien meter hoge moerascypres staat. Plotseling beseften de bewoners rond het Kasperspad in Dordrecht welk lot boven de kruin van hun meer dan tachtigjarige boom hing.

In februari leek het nog een misverstand, dat buurtbewoner R. Princen met een telefoontje aan de dienst openbare voorzieningen dacht op te lossen. “Die boom die jullie vorig jaar in de tuin van dat huizenblok tekenden, staat nu onder het balkon. En ik hoor dat er al een kapvergunning is afgegeven. Je kan hem toch een stukje verplaatsen?” De dienst zag er niets in en wilde hakken. Zo ontstond de Dordtse cypres-affaire.

De boom staat in de tuin van A. Kloens. Haar huisbaas verkocht een strook daarvan aan woningbouwvereniging Vooruitgang, die de huizen wil bouwen. Kloens: “De kweker die hier vroeger woonde zegt dat zijn grootvader de cypres heeft geplant. Misschien wel tachtig of zelfs honderd jaar geleden. Het is toch zonde dat hij weg moet?” Waar de negentien atelierwoningen en huizen voor bejaarden moeten komen, is de tuin verwilderd en er is een drie meter hoge schutting geplaatst. “De Berlijnse muur in mijn achtertuin”, zegt Kloens.

Buurtbewoonster E. van Duinen hoorde begin februari dat de gemeente een kapvergunning voor de boom had verleend. Ze diende een bezwaarschrift in en nam contact op met de Bomenstichting in Utrecht. Die kwam met het advies de cypres te verplaatsen. Het was nog vroeg in het voorjaar en de boom maakte een redelijke kans de operatie te doorstaan. Maar de gemeente voelde er niets voor, volgens haar onderzoek loonde het de moeite niet. Het bezwaarschrift tegen de kapvergunning kwam te laat, maar de gemeente schreef Van Duinen dat ze nog wel bij de Raad van State bezwaar kon maken.

Op 17 april behandelde de Raad van State de zaak. Voorlichtster H. Burggraaff van de gemeente: “De Raad van State vond dat we het publiek onvoldoende gelegenheid tot bezwaar hadden gegeven en schorste daarom de kapvergunning tot eind juli.” Daarop werd een hoorzitting uitgeschreven onder voorzitterschap van Milieuwethouder J. Comijs (PvdA). Van Duinen: “De woningbouwvereniging maakte hakken of verplaatsen niet uit, als de grond maar snel bouwrijp werd. Openbare voorzieningen verdedigde het hakken met verve. De boom was niet uniek, er stonden er wel twintig in Dordrecht, hij was rot, scheef en lelijk bovendien. Ook stond hij in een achtertuin, waar niemand hem kon zien. Geen beeldbepalend element, dus kappen.”

Wethouder Comijs van de zich als "groen' afficherende gemeente (die al eens probeerde het gebruik van tropisch hardhout voor kozijnen te verbieden) zocht een uitweg voor het probleem. Hij gaf de dienst openbare voorzieningen opdracht het verplaatsen opnieuw te onderzoeken en Vooruitgang moest de financiële consequenties nog eens doorrekenen.

“Twee weken daarna, in een gesprek onder vier ogen”, vertelt Van Duinen, “kwam de wethouder met de oplossing. De boom ging om, maar we mochten kiezen waar we een prachtige beuk, eik, plataan of linde wilden hebben. Een magere ruil, want van die twintig cypressen waar de gemeente over sprak is er maar één mooier dan die van ons.”

In de plaatselijke pers waren intussen tientallen stukjes over de cypres-affaire verschenen. Er werden open dagen georganiseerd, waarop meer dan honderd mensen de boom kwamen bekijken.

Omdat de buurt niet op het ruilvoorstel inging zette de gemeente weer een aankondiging van een kapvergunning in de krant en ontving daarop 467 bezwaarschriften, van mensen uit heel Zuid-Holland en van instellingen als het Wereld Natuur Fonds. De stichting Zuidhollands Landschap stuurde een adhesiebetuiging aan de buurt. De hoorzitting was deze keer kort, want veel aanwezigen hadden niet begrepen dat je om aan het woord te mogen komen een kruisje op de presentielijst had moeten zetten. Een kleine maand later kwam het bericht dat het belang van de sociale woningbouw voor de gemeente zwaarder woog dan dat van de cypres.

Burggraaff van de gemeente Dordrecht: “In het algemeen hebben we best oog voor het groen. We hebben zelfs eens speciaal een bruggetje gebouwd om een boom te behouden.”

Buurtbewoonster Van Duinen heeft alle hoop gevestigd op de Raad van State die deze keer ook inhoudelijk zal oordelen over de bezwaren tegen het kappen. “Tot het najaar blijft de boom staan, maar ik ben bang voor wat er daarna gebeurt. Als de gemeente voorstelt de boom alsnog te verplaatsen, weet ik niet wat we doen. Ik had nooit gedacht dat het zo'n toestand zou worden. Het is nu al de duurste boom van Dordt.”