Boer Nijhof volhardt in zijn verzet tegen gele oormerken; "Een koe is aanhalig vee, die moet je niet extra kwellen'

Veeboeren die hun koeien niet willen uitrusten met de verplichte grote gele oormerken ondervinden steeds meer financieel nadeel van hun weigering. Voor 1 april volgend jaar moeten alle koeien geoormerkt zijn. Maar de weigeraars - volgens hun actiecomité 3000 in getal, volgens de Gezondheidsdienst voor Dieren slechts ongeveer 700 - houden vol.

HARSKAMP, 29 JULI. In de halfdonkere schuur van boer H. Nijhof staan zo'n 30 kalveren op een houten roostervloer. Een stuk of tien zullen de komende 25 weken, de rest van hun leven, doorbrengen in een hok waarin ze zich nu al niet kunnen omdraaien. De rest bevindt zich in wat Nijhof “een groepshuisvesting” noemt: vijf kalveren in een hok van net drie bij drie meter. Ja, zegt Nijhof, hij kan zich wel voorstellen dat mensen het gek vinden dat een boer die zijn kalveren op die manier huisvest, zich zo heftig verzet tegen het oormerken van de dieren. Maar stadse mensen kunnen zoiets niet begrijpen.

Nijhof streelt een kalf liefdevol over de kop en steekt een vinger in de bek van het dier. “Die dieren weten niet beter. Maar je moet ze niet extra kwellen, daar gaat het om.” Het kalf heeft gaten in beide oren. Daar hebben tot zaterdag de beruchte gele oormerken gezeten. Nijhof: “Het dier was ziek en al koud in de bek. Het leek al wel gebeurd. Ik kon wel janken. Toen heb ik de nummers eruit gehaald en kijk nou eens!” Het beest ziet er weer patent uit.

“Kijk”, verklaart Nijhof, “zo'n koe is een aanhalig beest. Da's wat anders dan een varken. Een koe is wijs vee, dat kun je wat leren. Die dieren hebben gevoel. Die moet je niet zo'n nummer in de oren persen waar ze voortdurend last van hebben.” Op Nijhofs bedrijf wordt niet genummerd. “Nooit, heb ik gezegd, of ik druk eerst alle ambtenaren een nummer in hun oor.” Maar hij krijgt wel kalveren binnen met een nummer. En die worden dus herhaaldelijk ziek. “Ze gaan slecht drinken, laten de oren hangen, krijgen diarree en verliezen gewicht. En geen middel helpt. Tot ik het nummer eruit knip. Dan knappen ze op.”

Nijhof (31) behoort tot de groep van Nederlandse boeren die zich met hand en tand verzetten tegen de invoering van de oormerken voor kalveren en koeien (de I&R-nummers) waarvoor de Tweede Kamer aan staatssecretaris Gabor onlangs groen licht gaf. Inmiddels heeft Nijhof ruzie met de plaatselijke boerenbestuurders, de Gezondheidsdienst en de AID. Hij krijgt geen gezondheidsverklaringen meer voor dieren die van zijn bedrijf komen en kan hen alleen nog voor de slacht ("voor dood') verkopen, waardoor hij nog maar zo'n 1200 in plaats van 1600 gulden per dier ontvangt. Nijhof belt zich “rot” met het Actiecomité Oormerken en met Tweede-Kamerleden van Groen Links en D66 die zijn strijd nog steeds steunen. “Of ik al niet genoeg te doen heb”, klaagt hij. Maar hij laat niet af. “Als wij het niet doen, doet niemand het.”

Even was er hoop, toen vorige week de Gezondheidsdienst een schadevergoeding uitkeerde na het overlijden van twee koeien door "oormerkinfecties'. Maar het Landbouwschap tikte de Gezondheiddienst onmiddellijk op de vingers. De doodsoorzaak werd niet bewezen geacht.

Volgens de landelijke Actiegroep Oormerken, waarin behalve boeren als Nijhof ook veel biologisch-dynamische boeren zijn verenigd, zijn er momenteel nog zo'n 3000 boeren in heel Nederland die weigeren. Maar directeur F.H. Pluimers van de Gezondheidsdient voor Dieren Oost-Nederland houdt het op 600 tot 800 boeren. “Het is een halsstarrige groep”, zegt hij.

De tegenstanders van het oormerken zetten ook vraagtekens bij de fraudebestendigheid van het systeem, maar hun grootste bezwaar is de dieronvriendelijkheid. Het komt bijvoorbeeld herhaaldelijk voor dat de nummers ergens achter blijven haken en dat een oor uitscheurt. Nijhof: “Kun je opnieuw nummeren zeker, tot het weer uitscheurt. Krijg je een vingeroor. Ik zie er al koeien mee lopen.” Voor Nijhof is de nummering overbodig. Wat hem betreft wordt er volstaan met het ouderwetse schetsen en voor eenkleurige koeien is er nog het brandmerken. “Dan kun je ze verdoven en bovendien: da's eenmalige pijn.” Binnenkort zal de Actiegroep Oormerken een proefproces uitlokken. Men wil ongenummerde kalveren op de veemarkt gaan verkopen, hetgeen nu verboden is. Directeur Pluimers van de Gezondheidsdienst voor Dieren vindt het allemaal overbodige moeite. Het nieuwe systeem wordt langzaam vervolmaakt, de kinderziekten gaan eruit, het zal uiteindelijk toch overal ingang vinden, meent hij. “Met die infecties valt het allemaal erg mee. De klachten nemen sterk af.”